CONCERTRECENSIE. Jazz Middelheim Festival, Antwerpen, 13, 14 en 15 augustus 2022
beeld: Olga Beumer
door: Cyriel Pluimakers

De toekomst van het Antwerpse Jazz Middelheim Festival staat onder zware druk omdat de subsidie van de Vlaamse overheid is weggevallen. Iets wat ook geldt voor het populaire Gent Jazz. Organisator Bertrand Flamang heeft er de nodige kopzorgen over maar laat weten dat hij zeker niet bij de pakken neer gaat zitten. Ook dit jaar staat er weer een stevig programma en de headliners voor 2023 zijn al vastgelegd.

  
Van Iggy Pop tot aan Philip Catherine en Jef Neve vulden het podium van Jazz Middelheim.

Topvorm
Opmerkelijk is dat Flamand er onverschrokken voor kiest ook andere doelgroepen dan de jazzliefhebber te bedienen. Zo opent het festival op de vrijdagavond met de focus op hiphop. De zaterdag kent nota bene Iggy Pop, een van de godfathers van de punk, als hoofdact. Drumster Karen Willems opent de tweede festival dag met haar Terre Sol Four, een ensemble dat een stevig mix van jazz en rock speelt. Een tegenvaller is de set van de Londenaar Alabaster dePlume, die met inhoudsloze spoken word en bibberend saxofoonspel eerder een parodie lijkt dan een serieuze act. Dat de Belgische scene heel wat meer heeft in te brengen dan de trendy geluiden uit de Britse hoofdstad bewijst TaxiWars met saxofonist Robin Verheyen in topvorm en de vocals van de charismatische Tom Barman. 

  
Saxofoon en spoken word van Alabaster dePlume. Taxi Wars met zanger Tom Barman.

Punkster
Het onvervalste rockgeluid horen we bij de band van Thurston Moore die een stuk toegankelijker klinkt dan in zijn Sonic Youth dagen. Toch weet hij met zijn oorverdovende en nogal voorspelbare optreden niet te overtuigen, iets wat Iggy Pop aan het slot van de avond wel lukt. De laatste heeft een uitstekende band meegenomen en als een jonge god springt de 75-jarige punkster over het podium. Na amper tien minuten gaat zijn jasje uit en toont hij zijn geleefde bovenlijf. Bijzonder ook is dat hij zijn groep heeft uitgebreid met een trompettist en trombonist, die met hun riffs de muziek ook nog een funky karakter geven. Alle oude hits komen voorbij en het publiek, dat voornamelijk uit vijftigers en zestigers bestaat, brult ze enthousiast mee. 

  
Thurston Moore Group. Iggy Pop gevloerd.

Boodschap
Contrabassiste Anneleen Boehme opent de derde avond van Middelheim Jazz met haar octet Grand Picture Palace, een ensemble dat maar liefst vijf strijkers bevat naast trompet, basklarinet, tuba en drums. Haar instrument speelt een centrale rol in de kleurrijke composities die verwijzen naar circus- en filmmuziek. De solo’s die ze speelt zijn meer dan indrukwekkend en met haar fraaie toon neemt ze het publiek moeiteloos voor zich in. Trompettist Bert Joris viert zijn 65ste verjaardag met een speciaal octet, waarin ook zoon Sam een belangrijke rol vervult. Mooi om te zien hoe de boodschap van de echte jazz opgepakt wordt door een jongere generatie.

  
Contrabassiste Anneleen Boehme met haar octet Grand Picture Palace. Bert Joris vierde zijn 65ste verjaardag.

Intiem
Jef Neve treedt op met zijn ‘Mysterium’ programma: een project voor septet waarin jazz en klassiek elkaar raken en vinden. Het pianospel van de leider is groots en vol zeggingskracht. De gepassioneerde muziek van zijn septet maakt diepe indruk. 

De twee volgende optredens staan in het teken van de honderdste verjaardag van Toots Thielemans (1922-2016), de musicus die Jazz Middelheim groot gemaakt heeft. Het Brussels Jazz Orchestra en het Metropole Orkest brengen een passend hommage. Grote afwezige is pianist Kenny Werner. Harmonicaspeler Grégoire Maret vervult de rol van ‘Toots’ en zijn set met het orkest en gitarist Philip Catherine en zangeres Tutu Puane zindert nog minutenlang na. Dat daarna ook nog het Metropole Orkest komt opdraven, vormt een soort van overkill. Een lichtpunt vormt de verrassende uitvoering van het bekende ‘Black Orpheus’ door Catherine, Maret en pianist Fred Hersch. Bijna niets is er mooier dan de muziek van ‘Toots’ in een intieme setting. 

  
Jef Neve ‘Mysterium’. Brussels Jazz Orchestra met zangeres Tutu Puoane en Grégoire Maret op de harmonica.

Pittig
De slotdag van Jazz Middelheim begint met een project door de Deense gitarist Jakob Bro met het jonge kwartet Flight of the Black Zebra, dat uit leerlingen van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen bestaat. De muziek staat in het teken van het bekende ruimtelijke ECM-geluid en trompettist Cedric de Lat zorgt voor de meest opvallende bijdragen. Het spel van Bro maakt minder indruk. 

  
Karen Willems Terre Sol Four. Flight of the Black Zebra met gitarist Jakob Bro en trompettist Cedric de Lat. Aka Moon.

Energiek vervolgens is het optreden van het trio Aka Moon, met de Portugese accordeonist João Barradas als gast. Altsaxofonist Fabrizio Cassol maakt grote indruk met zijn pittige spel. Iets wat daarna ook geldt voor het trio van gitarist Kurt Rosenwinkel die het podium deelt met contrabassist Doug Weiss en drummer Gregory Hutchinson. Kanttekening is echter dat Rosenwinkel nauwelijks communiceert met zijn publiek. Hij is een typische musician’s musician, die zijn focus richt op zijn instrument: een virtuoos en geen crowd pleaser. 

  
Aka Moon met accordeonist João Barradas. Kurt Rosenwinkel. Philip Catherine. 

Gloedvol
Van een geheel andere snit is het optreden van de bijna 80-jarige Philip Catherine die zijn gitaar letterlijk laat zingen in een sprankelende set met pianist Nicola Andrioli, contrabassist Bart De Nolf en violist Alexandre Cavaliere. Aloude standards komen tot leven en het gloedvolle spel van violist Cavaliere laat de grote Stéphane Grappelli (1908-1997) uit zijn graf verrijzen. 

  
Philip Catherine Trio met violist Alexandre Cavaliere. Fred Hersch met het Desguin String Quartet.

Deze passie treffen we ook aan in de afsluitende set door het trio van Fred Hersch met het Desguin String Quartet. De pianist zet zijn optreden in het teken van de ‘Breath by Breath’ suite die op zijn laatste album staat: intieme jazz in kamermuziek-setting met een hoofdrol voor Hersch. Dat hij zijn set eindigt met een nieuwe visie op de ballad ‘This Is Always’ en Thelonious Monk’s ‘Pannonica’ bewijst wederom zijn grootheid. Er zijn weinig pianisten die zoveel emotie in hun spel weten te leggen als de broze Hersch die al decennialang in geleende tijd leeft. Een passend slot van een geslaagd Jazz Middelheim 2022!


Gezien: Karen Willems Terre Sol Four, Albaster dePlume, Taxi Wars, Thurston Moore Group en Iggy Pop (13-8). Grand Picture Palace, Bert Joris 65, Jef Neve ‘Mysterium’, Toots 100 met Brussels Jazz Orchestra en Metropole Orkest (14-8). Flight of the Black Zebra ft. Jakob Bro, Aka Moon met João Barradas, Kurt Rosenwinkel Trio, Philip Catherine Piano Trio, Fred Hersch Trio & Desguin String Quartet (15-8).

• jazzmiddelheim.be