CONCERTRECENSIE. Puma, Bimhuis Amsterdam, 15 februari 2012
beeld: Michael Amama
door Jan Jasper Tamboer

“Moet je oordopjes hebben?” Personeel van het Bimhuis heeft een doosje met de gehoorbescherming klaar staan. “Het is heel hard.” Er geldt nóg een waarschuwing, die aan de deur van de concertzaal is opgehangen: 'Tijdens het concert zal er gebruik worden gemaakt van een stroboscoop.' En dan blijft nog onvermeld dat er gedurende de avond ondoorzichtige rookgordijnen worden opgetrokken.


De eclectische Noorse band Puma in een mistig Bimhuis: Øystein Moen, Stian Westerhus en Gard Nilssen.

Er heerst een samenzweerderige sfeer op het podium bij de Noorse band Puma. Het is moeilijk te geloven dat je hier in een van de meest gerenommeerde jazzhuizen van Nederland bent. Het keurige Bimhuis lijkt getransformeerd in een vuige rocktempel. Vanuit het duister flikkeren de stralen van het speciaal voor dit concert ontworpen lichtplan. De obscuriteit wordt versterkt door dwarrelde rookwolken die een weg via het podium omhoog zoeken. Toetsenist en elektronicaspecialist Øystein Moen en gitarist Stian Westerhus staan vaak met hun rug naar het publiek en ook drummer Gard Nilssen lijkt volkomen in zichzelf gekeerd.

Het vormt allemaal het decor voor een soort muziek die het daglicht weliswaar kan velen, maar in de geschetste ambiance uitstekend gedijt. De gespeelde klanken zijn hard, heel hard, met vaak veel noise en nauwelijks herkenbare melodieën. Akkoorden worden lang aangehouden en lijken zich alleen te ontwikkelen door kleine verschuivingen. In de uitgesponnen partijen kan slagwerker Nilssen zich uitleven middels veelkleurige breaks. Ondanks het hoge volume weet de band fraaie klankkleuren uit de instrumenten en elektronica te toveren, die de muziek aanmerkelijk boven het niveau van een bak herrie  uittillen. Ook is er veel variatie in dynamiek en tempo.


De Noorse band Puma aan het werk in het hoofdstedelijke Bimhuis.

De band is misschien pretentieus en lijkt zichzelf erg serieus te nemen. Deze observatie wordt gelogenstraft door de relativering die de drie af en toe aanbrengen. Zo wordt het publiek op het verkeerde been gezet als er opeens een soort  speeldoosje opklinkt met lieflijke klanken, en je elders bij verrassing wel degelijk fraaie, breekbare melodieën hoort, die uit een theremin lijken te komen. Mooi zijn de frasen waarbij Nilssen knikkers in een schaal laat ratelen. Het zijn momenten waarop je even opgelucht adem kunt halen en die des te lichter zijn, omdat ze uit de donkerte komen. Het concert vraagt veel van spelers en publiek, vanwege de intensheid van de ondergane prikkels en signalen.

Puma wordt gepresenteerd als een vooruitstrevend trio. Toch is het vooral een eclectische band. Alle elementen van het hier besproken decorum zijn al eerder vertoond en de effectpedalen en andere elektronica vinden al lang hun toepassing. Ook het hanteren van de strijkstok door gitarist Westerhus is niets nieuws, Jimmy Page deed het al decennia geleden.

Toch lopen de leden van Puma wel degelijk in de voorhoede, de elektronica is veel geavanceerder dan voorheen en maakt nieuwe klanken en texturen mogelijk. Een pedaal is ook een instrument, Moen en Westerhus weten dit optimaal te benutten. En zijn spel met de strijkstok klinkt echt anders dan dat van Page. Zo voegt Puma wel degelijk iets toe aan wat we al kenden. En is het allemaal jazz? Ach, dat is tegenwoordig gelukkig een ruim begrip.

• Puma op Myspace