Pianist Sylvie Courvoisier leidt Shortcuts langs de grenzen van de jazz
CONCERTRECENSIE. Shortcuts met Sylvie Courvoisier, Ned Rothenberg en Nasheet Waits, De Singer Rijkevorsel, 22 oktober 2026
beeld: Olga Beumer
door: Cyriel Pluimakers
Het ensemble Shortcuts bestaande uit pianist Sylvie Courvoisier, rietblazer Ned Rothenberg en drummer Nasheet Waits, is een spannende combinatie van drie van de meest vooraanstaande improvisatoren van de New Yorkse jazz. Hun muziek is experimenteel, buitengewoon rauw en vaak tegen het atonale aan. Courvoisier is geboren en getogen in Zwitserland maar is inmiddels volledig geïntegreerd in de New Yorkse scene. Hun actuele tournee is nergens geboekt in Nederland, maar in België staan ze in Brugge en Rijkevorsel. Onze zuiderburen programmeren echt al jaren heel wat avontuurlijker.
Sylvie Courvoisier, Ned Rothenberg en Nasheet Waits in De Singer in Rijkevorsel.
Melodie
Menig liefhebber van avant-garde heeft zich vanavond naar het intieme De Singer in Rijkevorsel gespoed. De verwachtingen zijn hooggespannen want Shortcuts staat erom bekend dat hun muziek echt grensverleggend is. Enthousiast worden de musici door organisator Tom Baeten en het publiek ontvangen. Courvoisier windt bepaald geen doekjes om haar artistieke inzet en stort zich meteen enthousiast op het binnenwerk van de vleugel. Energiek klarinetspel van Rothenberg en luide percussie van Waits volgen. Met licht dissonant spel onderzoeken de bandleden elkaars muzikale inbreng. Dissonanten zijn niet van de lucht en ritmische patronen geven een zekere structuur waaruit allengs een melodie ontstaat.
Bijna meedogenloos stuurt Courvoisier het artistieke proces vanachter de toetsen aan.
Stream of consciousness
Duidelijk is dat Courvoisier de leading woman is: bijna meedogenloos stuurt ze het artistieke proces vanachter de toetsen. Rothenberg is inmiddels overgeschakeld op altsaxofoon en balanceert in zijn improvisatie tussen tonaal en atonaal, waarna Courvoisier overgaat in een stevig duet met drummer Waits. De snaren van de Estonia vleugel worden door haar meedogenloos bewerkt met drumstokken, waarna Rothenburg een subtiele draai geeft aan de muziek door over te schakelen op klarinet. Duidelijk is dat pianist en rietblazer een bijna telepathisch contact hebben en elkaar voortdurend nauw op de huid volgen: iets wat in samenwerking met de immer alerte Waits resulteert in een voortdurende muzikale stream of conciousness. 
Wat het trio Shortcuts de luisteraar voorschotelt is bepaald niet eenvoudig en vanzelfsprekend.
Nirwana
Wat het trio Shortcuts de luisteraar voorschotelt is bepaald niet eenvoudig en vanzelfsprekend, maar de aandacht en concentratie van het aanwezige publiek is groot. Rothenberg geeft op zijn altsaxofoon een staaltje van circular breathing en Courvoisier stort zich wederom als een furie op het binnenwerk van de vleugel. Waits versterkt het proces met overdonderend slagwerk met klappen als kanonschoten, waarna Rothenburg tot slot de muziek bijna tot stilstand weet te brengen met zacht spel en subtiel gebruik van de kleppen van zijn altsaxofoon.
Buitengewoon enthousiast is de reactie van het aanwezige publiek, waarna nog uitgepakt wordt met een explosieve bewerking van de composities 'Evidence' en 'Reflections' van jazzvernieuwer Thelonious Monk. Tot slot citeert Rothenberg het thema van het prachtige 'Lonely Woman' van Ornette Coleman. Een afsluiting die musici en publiek weer op aarde terugbrengt na bijna anderhalf uur in het Nirwana van de vrije improvisatie vertoefd te hebben.