Tilburgse gitaristen dompelen zich in improvisatieproces
CONCERTRECENSIE. Paul van Kemenade Invites: gitaristen Jacq Palinckx, Frank Crijns, Bram Stadhouders, Aart Strootman, Maurice Leenaars. Paradox Tilburg, 11 maart 2015
beeld: Liesbeth Keder
door: Erno Elsinga
Vier gitaristen uit de werelden van hedendaags gecomponeerd en de vrije improvisatie die gezamenlijk klinken als een vioolensemble? Tijdens de slotsessie van ‘Paul van Kemenade Invites’ kon het zomaar gebeuren dat Jacq Palinckx, Frank Crijns, Bram Stadhouders en Aart Strootman zich al improviserend in die positie manoeuvreerden.
Aart Strootman in duo met Bram Stadhouders. In kwartet aangevuld met Jacq Palinckx en Frank Crijns. Paul van Kemenade in duo met Jacq Palinckx.
Althans, voor wie het wilde horen. Want de experimentele karakters van de voorbijtrekkende gitaarduo’s, -trio’s en –kwartetten vergden veel verbeeldingskracht van de luisteraar. Die schipperde tussen muziek beluisteren of luisteren naar de totstandkoming van deze muziek. Een wezenlijk verschil.
In de serie ‘Invites’ van altsaxofonist Paul van Kemenade stonden deze editie vijf Tilburgse gitaristen op het programma. Naast de eerder genoemden uit vooral de improvisatiescene, aangevuld met flamencogitarist Maurice Leenaars. De enige overigens die zich niet liet verleiden tot improvisatie, maar dat aspect in een duo-optreden overliet aan altist Paul van Kemenade.
Contrast
De avond opende met een duo-optreden van Jacq Palinckx en Frank Crijns, gevolgd door het duo Bram Stadhouders en Aart Strootman. Een contrastrijker opening was nauwelijks denkbaar. Waar de vijftigers Palinckx en Crijns zich volledig overgaven aan de experimentele aspecten van de vrije improvisatie en hun snaren beroerden met kettinkjes en dekseltjes, gingen de twintigers Stadhouders en Strootman met behulp van laptop en effecten een stuk bedachtzamer te werk. Een schijnbaar chaotische klankwereld op een hobbelige ontdekkingsreis versus de beeldrijke ‘gecomponeerde’ ruimtelijke soundscapes waarin weinig aan het toeval werd overgelaten. 
Van Kemenade in duo met Maurice Leenaars. Aart Strootman. Bram Stadhouders en Frank Crijns.
De avond kende twee kwartetoptredens bestaande uit Jacq Palinckx, Frank Crijns, Bram Stadhouders en Aart Strootman. Dat leverde soms boeiende fragmenten op, zoals het genoemde vioolensemble en een ritmische rariteit die veel weg had van een hardloopwedstrijd. Toch waren het vooral vier solisten met eigen verhalen die opereerden in een kwartetbezetting waardoor, ondanks de vele interventies, het ontbrak aan samenhang. Stadhouders’ aan de gitaar gekoppelde laptop was bovendien ongewild dominant en bood derhalve weinig ruimte tot frivoliteit.
Hoogtepunt
Het hoogtepunt van de avond bestond uit een duo-optreden van Jacq Palinckx en Paul van Kemenade. Twee generatiegenoten die in de jaren tachtig met regelmaat het podium deelden en uit die tijd twee stukken speelden. Het fragiele ‘Maartse Buien’ en een improvisatie waarin Palinckx zonder hulpstukken zich ontpopte als authentiek gitarist, leunend op rockachtige thema’s uit de denkbare koker van Marc Ribot waarin Van Kemenade zijn felle, krachtige alttonen plantte.
‘Paul van Kemenade Invites’ geschied zonder repetities vooraf en draait om ‘uitproberen’, aldus de gastheer. De aflevering van vanavond kende een wisselvallig karakter wanneer het om het resultaat ging, maar bovenal boden de musici een enerverende inkijk in de ontwikkeling van een improvisatieproces. Waardoor geïmproviseerde muziek zich uiteindelijk laat beluisteren tot muziek met een verhaal. Een waardevolle ervaring.
