Soweto Kinch maakt van letters noten
CONCERTRECENSIE. Soweto Kinch Trio, Paradox Tilburg, 29 maart 2013
beeld: Gemma Kessels
door: Rinus van der Heijden
Twee persoonlijkheden in één mens; in de psychiatrie wordt dit verschijnsel meervoudige persoonlijkheidsstoornis genoemd. In de muziek is er geen naam voor, eenvoudigweg omdat identiteitswisselingen in muziek niet of nauwelijks voorkomen. Eén persoon komt er echter wel voor in aanmerking: Soweto Kinch, begenadigd saxofonist en hogeschoolhiphopper.
Overdonderend concert Soweto Kinch Trio in de Paradox te Tilburg.
De Brit gaf deze avond een overdonderend concert. Soweto Kinch beheerst jazz én hiphop tot in de finesses. De manier waarop hij beide stijlen naast en in elkaar laat bestaan, is ongehoord; wie beschikt over zulk vakmanschap als saxofonist? Wie over zoveel fantasie als hiphopper? En wie over zulke originaliteit als saxofonist én rapper? Soweto Kinch dus, die zich daarnaast ook nog een aangename podiumpersoonlijkheid toonde.
Kinch begon met de kurkdroge Nick Jurd op contrabas en basgitaar, en de uiterst inventieve slagwerker Moses Boyd zijn concert met een honderd procent jazzmatig stuk. Daarin klonk zijn altsaxofoon als die van de grote roerganger Ornette Coleman. Maar Soweto Kinch bewees meteen dat hij daar zijn eigen geluid aan heeft toegevoegd en over een nog groter uithoudingsvermogen beschikt dan de freejazzlegende. De toon was meteen gezet.
Hoofdzonden
Kinch speelde deze avond voornamelijk werk van zijn nieuwste cd ‘The Legend of Mike Smith’. Kern van het album is zijn keuze om de zeven hoofdzonden, een begrip uit het katholicisme, muzikaal vorm te geven. Dante Alighieri heeft rond die zeven hoofdzonden (ijdelheid, hebzucht, onkuisheid, jaloezie, gulzigheid, woede en luiheid) zijn beroemde boekwerk ‘Divina Commedia’ gebouwd; vele schilders hebben het als onderwerp van hun kunst gekozen, met voorop Jheronimous Bosch. En nu dus een musicus: Soweto Kinch, die Johann Sebastian Bach al eerder mengde met zijn moderne-jazzopvattingen en via hem bij een van de belangrijkste katholieke riten uitkwam. Het dagelijks leven van de mens contra zijn fantasiewereld, zoiets.
Soweto Kinch speelde afwisselend altsaxofoon en tenorsax en tussendoor rapte hij zijn teksten, vaak met maatschappijkritiek, maar meer nog over de menselijke zonden. Meestal zat er zoveel snelheid op zijn lettergrepen dat ze verbasterden, zodat ze van letters noten werden, een ultieme prestatie. Daarbij maakte hij ook een afgewogen gebruik van samples, zodat je een Hammondorgel, een soulvol zangkoortje, typische computergeluiden en zelfs zijn eigen saxofoonspel voorbij hoorde komen. Die samples werden gedoseerd en uiterst effectief ingezet. Soweto Kinch blies er overheen, om daarna moeiteloos over te gaan in woekerend triospel.
Bassist Moses Boyd, Soweto Kinch en slagwerker Nick Jurd.
Dat de Brit het niet alleen moet hebben van machtsvertoon en muziek op volle snelheid, liet hij horen in het stuk ‘Vacuum’. Hij behandelde hier de tenorsaxofoon bedachtzaam en omfloerst, met achter zich slagwerker Moses Boyd met ritselende brushes en Nick Jurd daar zoet achterheen sluipend op de regelmaat van zijn lopende bas. Maar hoe Soweto Kinch de muziek ook benadert, zonder uitzondering is hij een musicus die wortelt in het hart van jazzmuziek in de breedste zin.
Twee helften
Het publiek maakt een wezenlijk deel uit van zijn optredens. In Paradox verdeelde hij de toehoorders in twee helften: vertegenwoordigers van de kapitalistische en socialistische kant van de maatschappij. Voor elke helft deelde hij een kreet uit die het publiek dan aan zijn teksten moest toevoegen. Het ging er in als koek. Ook zijn voorstel om van bepaalde letters die hij aangaf, woorden te maken, werd van harte verwelkomd. Bij de ‘d’ werd voor ‘dramatic’ gekozen, bij de ‘x’ voor ‘ecstasy’ en bij de ‘o’ voor orgasm. Nadien kwamen de woorden rappend in een andere context terug. Waarbij zelfs een fotograaf vóór het podium werd betrokken, inclusief het biertje dat hij voor zijn neus had staan.
Soweto Kinch is geen goedkope bespeler van zijn publiek. Zijn aanpak leidt tot een voortdurend vasthouden van de aandacht en maakt onderdeel uit van een nieuwe richting in de hedendaagse jazz: de vermenging van postbop - met zijn invloeden van hardbop, freejazz en modale jazz - met de boodschap die jonge musici uit vele muziekstijlen uitdragen: hiphop. Soweto Kinch is daarbij vaandeldrager en bedient vanuit die positie zowel de jazz als hippe jongerenmuziek. Ook daarin is hij zo schizofreen als maar kan. Wat een zegen!
Zie ook:
- 02-03-13 Hiphop, jazz en de zeven hoofdzonden (Interview Soweto Kinch)
