CONCERTRECENSIE. Incubate: concerten met Wil Guthrie, Bill Orcutt en Veryan Weston/Trevor Watts. Paradox Tilburg, 12 september 2012
beeld: Gemma Kessels
door: Rinus van der Heijden

Groep Ohm, het trio dat vanaf 1972 de bakermat vormde waarop de Tilburgse jazzscene nadien welig tierde, trok in zijn begintijd regelmatig naar Engeland. Daar kwam de groep met Niko Langenhuijsen, Willem Kühne en Pieter Henrard in contact met het  Engelse avantgardemilieu, dat toen werd gedragen door vooraanstaande musici als John Stevens, Paul Rutherford, Liam Genockey én Trevor Watts.

Soloconcerten van gitarist Bill Orcutt en slagwerker Will Guthrie gingen aan het concert van Trevor Watts vooraf.

De laatste is sopraan- en altsaxofonist en nog altijd een van de boegbeelden van het Britse improvisatiemilieu. Groep Ohm werd bevriend met Trevor Watts, zijn groepen Spontaneous Music Ensemble en Amalgam en organiseerde zelfs concerten met de saxofonist. Zowel in Engeland als Nederland. Zo kon het gebeuren dat Trevor Watts nogal eens op de Tilburgse jazzpodia uit die tijd meespeelde met de langzaam opkomende Tilburgse School.

De in 1975 uitgebrachte LP ‘Ohm Sextet’ was er waarschijnlijk niet gekomen, als Trevor Watts niet in de buurt was geweest. Ohm vermeldde niet voor niets op de hoes: ‘With many thanks to Trevor Watts’. Nadien maakte de Brit wat minder de oversteek naar Tilburg, waar hij onder meer met zijn in de jaren tachtig opgerichte groep Moiré Music te gast was.

Zonder baard
Woensdag was Trevor Watts er weer, in de stad die hij zo vaak aandeed. Grijs geworden, zonder baard, inmiddels bijna 74 jaar maar nog een even jonge god als bijna veertig jaar geleden. Trevor Watts was met pianist Veryan Weston uitgenodigd door Incubate, een multidisciplinair festival dat zich richt op onafhankelijke cultuur. Waarin vrije jazz elk jaar een grotere rol speelt. Waarvoor hulde.

Trevor Watts en decennialange kompaan Veryan Weston spelen nog in de Britse free-jazztraditie van veertig jaar geleden. Dat betekent een boodschap met héél veel noten. Die worden na elkaar gespeeld, maar ook hamerend door en over elkaar. Bombardementen worden afgewisseld met wat bedachtzamer passages, waarin piano en saxofoons langs korte melodische paden toch weer de vrijheid opzoeken. Weston bonkt dan met twee handen de pianotoetsen, Watts improviseert langs Westeuropese improvisatieschema’s, maar ook invloeden uit Afrika, Venezuela en Brazilië waaieren door zijn spel.


Trevor Watts trad op met pianist Veryan Weston. Gitarist Bill Orcutt.

Het duo is uitermate aan elkaar gewaagd. Ze vliegen elkaar in de haren, maar evengoed stomen ze gelijkmatig op. Zonder uitzondering wordt daarmee het avontuur opgezocht en dat maakt dat Weston/Watts nog altijd een bijzondere plaats innemen in het Westeuropese improvisatiemilieu. Fraai was hun toegift: een slechts enkele minuten durende, maar wel imponerende ode aan de op 1 september overleden jazzmusicus Sean Bergin.

Vóór het concert van Weston/Watts waren er twee solo-optredens: van slagwerker Will Guthrie en gitarist Bill Orcutt. De eerste overrompelde vanaf zijn eerste slagen. Hij sloeg aanvankelijk eenduidig lijkende ritmepatronen op één trom. Soms verschoof zijn cadans als in minimal music. Maar dan ging het tempo omhoog en kwam een tweede trom erbij. Nadien ging hij over naar het gebruik van een klankschaal en ander metalen percussiemateriaal. Zo eindigde zijn concert dan wel niet meer hypnotiserend, maar wel fascinerend.

Blote voeten
Bill Orcutt had slechts een akoestische gitaar tot zijn beschikking. Eenzaam op een stoel op het podium gezeten, op blote voeten, leek hij zijn inspiratie te hebben gehaald uit Amerikaanse folkmuziek. Dáár lag namelijk de nadruk met zijn nadrukkelijke rechterhand. Na elke zes, zeven noten volgde een klap met die hand. Orcutt neuriede uitbundig mee, speelde gebroken akkoorden én gebroken tempi en ritste de ene na de andere intrigerende improvisatie aaneen.

Incubate mag blijven. Een flauwe opmerking natuurlijk, want het alsmaar groeiende festival met allerlei soorten muziek, beeldende kunst, hedendaagse dans, cinema en wat al niet meer, bestaat al sinds 2005. Maar met een concertavond als deze vestigt het zijn naam nog straffer.

• Festival Incubate (nog tot en met 16 september op diverse locaties in Tilburg)
• Programma Incubate in Muziekpodium Paradox (dagelijks tot en met 16 september)