CONCERTRECENSIE. Paul van Kemenade-Han Bennink-Jasper Stadhouders en Three Horns and a Bass. Wilhelmina Eindhoven, 7 mei 2012.
beeld: Gemma Kessels
door: Rinus van der Heijden

In sommige gevallen kunnen noodverbanden helend werken. Toen altsaxofonist en bandleider Paul van Kemenade vorige week een telefoontje kreeg met de boodschap dat pianiste Aki Takase wegens ziekte verstek moest laten gaan voor drie concerten in Brabant, moest er op korte termijn zo’n noodverband worden gelegd.

Paul van Kemenade trad in Eindhoven op met gitarist Jasper Stadhouders en slagwerker Han Bennink. Daarna nog eens met Three Horns and a Bass (l).

De Tilburgse bandleider besloot zijn voormalige stadgenoot Jasper Stadhouders uit te nodigen om met hem en slagwerker Han Bennink te spelen. Een gitarist in plaats van een pianist. Zo’n wijziging in een kleine bezetting, hoe zou dat uitpakken? Jazzclub Wilhelmina kreeg het antwoord en dat was luid en duidelijk.

Het trio Paul van Kemenade/Han Bennink/Jasper Stadhouders was één grote verrassing. Door zijn durf is de jeugdige gitarist een verrijking voor de andere twee. Maar ook een herijking: Jasper Stadhouders’ inbreng dwingt Han Bennink en Paul van Kemenade tot een andere muzikale houding. Met name de laatste speelde met ingetrapt gaspedaal en zo zette dit nieuwe trio de vensters wijd open naar de beste tradities van weldoorknede free jazz.

Al bij de eerste noten trok Jasper Stadhouders fel van leer. In een vrije intro werd hij achterna gezeten door Han Bennink, waarna de altsaxofoon van Paul van Kemenade er zomaar tussen plofte. De bandleider trok de teugels enigszins aan, maar de buitelende vrije improvisaties waren een lust voor het oor. De slide van Jasper Stadhouders is binnen dit trio ronduit opwindend en tevens nauwelijks in de hand te houden. Bennink en Van Kemenade legden daar hun jarenlange ervaring naast en je zag en hoorde gewoon met hoeveel gretigheid zij op Jasper Stadhouders anticipeerden. Het zwerk werd erdoor losgeweekt, zou je bijna zeggen.

Met een schroevendraaier tussen de snaren en met de volle hand rauschend over de gitaarhals vormde Jasper Stadhouders een voortdurende uitdaging voor Paul van Kemenade, die er zowaar zijn lyrische impulsen voor in de steek liet. Han Bennink was de katalysator, die als hij een zweempje van een melodie hoorde vanuit vrij geraas even soepel dáárnaar terugschakelde als de duurste automatische versnellingsbak. Zo’n flard van een melodie werd uitgebuit, bijvoorbeeld toen het trio donder en bliksem liet uitmonden in de klassieker ‘Summertime’.


Trombonist Louk Boudesteijn. Trio Paul van Kemenade, Jasper Stadhouders, Han Bennink. Contrabassist Wiro Mahieu.

Sinds kort maakt Paul van Kemenade (soms) gebruik van effectpedalen. In combinatie met de regelmatig als een synthesizer klinkende gitaar van Jasper Stadhouders werd het klankenspectrum enorm verbreed. Dat leverde nieuwe muziek op, die afgezet tegen het van Van Kemenade gewende akoestisch concept, verrassende contrasten opriep. En uiteraard de spelmogelijkheden enorm verruimde.

De concertavond in Wilhelmina viel in twee delen uiteen. Na de pauze trad Three Horns and a Bass aan, ook een initiatief van Paul van Kemenade. Met naast hem Angelo Verploegen op flugelhorn en trombonist Louk Boudesteijn en achter hem contrabassist Wiro Mahieu werd de free jazz in de kast geborgen en klonk een overwegend melodieuze en harmonische opeenvolging van zeven Van Kemenade-composities. Hoewel dit ook weer niet te letterlijk moet worden genomen, want binnen het kwartet werd naar hartelust geïmproviseerd.

Preluderend op een thema stoeiden de bandleden er lustig omheen in nieuw en bestaand werk. Intrigerend was ‘Lullaby for a Petulant Guy’ waar het ensemble een indringend in Deltablues gedrenkt slot in liet uitmonden. Het bekendere ‘Close Enough’ begon als een bedachtzaam in balladevorm een-tweetje tussen contrabas en altsaxofoon, waar pas na heel lange tijd trombone en nog later flugelhorn bij aansloten. Om vervolgens spatgelijk bij het thema uit te komen. Een hoogstandje!

Dit dubbelconcert staat in het teken van de nieuwe cd ‘Kaisei Nari’ van Paul van Kemenade en gasten. Die werd deze avond gepresenteerd en wordt vervolgens vanavond naar ’t Hijgend Hert in Breda en morgenavond naar Paradox in Tilburg gebracht.

• Dit concert is nog te zien op: 8 mei, t Hijgend Hert Breda, 9 mei, Paradox Tilburg.
• www.paulvankemenade.com