Droomwereld ECM prachtig verklankt
CONCERTRECENSIE. November Music met ECM Artists in Concert. Iro Haarla Quintet, Yuri Honing en Craig Taborn, Craig Taborn Trio, Arve Henriksen en Audun Kleive. Verkadefabriek Den Bosch, 12 november 2011.
beeld: Stef Mennens
door: Rinus van der Heijden
November Music, het internationale festival voor actuele muziek, dat de afgelopen vijf dagen op allerlei locaties in Den Bosch werd georganiseerd, had een speciale avond ingericht voor musici van het ECM-label. Dit Duitse cd-label is toonaangevend op het vlak van vooral sfeerrijke muziek en het maakt daarbij niet uit of het om jazz, klassiek of wereldmuziek gaat.
ECM-artiesten Arne Henriksen en Iro Haarla traden aan tijdens November Music. Yuri Honing gaf een duoconcert met pianist Craig Taborn.
Vier concerten telde deze uitverkochte zaterdagavond met musici die albums opnamen bij ECM. Op één na: tenorsaxofonist Yuri Honing. En laat nu net hém het interessantste concert van de avond verzorgen. De Nederlandse jazzmusicus heeft dan wel geen binding met ECM, zijn tegenspeler tijdens dit concert, pianist Craig Taborn wel. Lag er toch nog een lijntje uit met het Duitse label.
Het duoconcert Honing/Taborn zinderde van spanning, die een extra accent kreeg door de wetenschap dat beiden elkaar nog nooit hadden ontmoet. Zonder reserves betraden zij het podium van de Verkadefabriek en al vanaf de eerste noten bleek, dat musici van topklasse zich door niets laten hinderen. Zelfs niet door het ontbreken van afspraken of het uitstippelen van een bepaalde muzikale lijn gedurende een optreden.
Opjutten
Tijdens een duoconcert kunnen musici elkaar opjutten of ervoor kiezen elkaars verrichtingen te ‘bestuderen’ en er op te anticiperen. Voor die tweede mogelijkheid kozen Yuri Honing en Craig Taborn. De eerste diepte alles op wat een tenorsaxofoon heeft te bieden en voor wie dit nog niet wist: dat is oneindig. Het eigen, diepe en sonore geluid dat Yuri Honing zo intrigerend heeft ontwikkeld, werd volledig uitgebuit. Maar waar de saxofonist ook woest en ongeremd het strijdperk in ging, bleef de muziek bij elke weergegeven noot hoogst interessant. Pianist Taborn zocht het vooral in bedachtzaam tegenspel, maar ook hij schuwde het snellere en confronterende element in de muziek niet.
Iro Haarla Quintet, Craig Taborn, Arve Henriksen en Audun Kleive in een uitverkochte Verkadefabriek.
Het concert van Yuri Honing en Craig Taborn stond daarmee in lijnrechte tegenstelling tot de andere van die avond. ECM moet het immers vooral hebben van melodische en harmonische samengang en daarvan werd nauwelijks afgeweken. Het eerste optreden van de avond, dat van het Iro Haarla Quintet was er het zuiverste voorbeeld van. De Finnen en Noren legden uitgebreide klanklandschappen neer, veelal gevormd door het samenspel van tenorsaxofoon en trompet. Het was vooral de bak met staccatonoten die overheerste. Zo kon het gebeuren dat over de lange, dromerig uitgetrokken melodielijnen van saxofoon, trompet en piano of harp en (bedeesd) slagwerk de staccatonoten van de contrabas als een mild zomerbuitje over het concert neerdaalden. Hetzelfde gold voor het optreden van het Craig Taborn Trio, dat ook nogal eens impressionistisch door zijn repertoire wandelde. Maar evenzeer eigentijdse gecomponeerde elementen aanwendde.
Naar het laatste concert van de avond, dat van trompettist Arne Henriksen en slagwerker Audun Kleive, hadden velen uitgekeken. En terecht, want de Noren zorgen voor een nieuw geluid in de modernste improvisatiemuziek. Ingeklemd tussen talloze kabels, computers en andere elektronica sturen zij de akoestische klanken van hun instrumenten op verbluffende wijze bij.
Shakuhachi
Henriksens trompet klinkt vaak als de Japanse bamboefluit, de shakuhachi. Dat verschaft hem de mogelijkheid om buiten de kaders van westerse improvisatiemuziek te treden. Oosterse soundscapes zweven daarbij over de weids uitwaaierende ritmepatronen van Audun Kleive. Evenals bij Iro Haarla c.s. ontrolde dit concert zich als een film zonder beelden. Met de ogen dicht werd je door vreemde oorden geleid, waarbij de flinterdunne, hese trompetklanken, als werden ze gedragen door vlindervleugels, als gids fungeerden. Henriksen zette ook zijn stem in, een derde instrument dat gesampled of naturel het geheel nog meer gewicht verleende.
De droomwereld die de muziek van het ECM-album toch vaak pretendeert te zijn, kon nauwelijks beter worden verklankt dan door deze twee, de avond afsluitende Noren.
