INTERVIEW
door: Mischa Beckers









"Ik wil weten in hoeverre ik in staat ben om alle muziek die zich in mijn hoofd vormt, te vangen." Foto © Eddy Westveer.

De van oorsprong Cubaanse jazzpianist Ramon Valle (1964) woont al zo’n vijftien jaar in Nederland. Valle maakte al flink naam in Cuba en de Zuid-Amerikaanse landen en na zijn komst naar Europa stond hij ook meteen op de grote festivals. Muziek maken is in zijn ogen praten, je stem verheffen en je mening geven. Deze muzikale verhalenverteller is dan ook dagelijks op zoek naar nieuwe woorden. Natuurlijk klinkt zijn Cubaanse achtergrond door in zijn muziek maar Valle wil zich niet profileren als een speler van latin, of meer specifiek, Cubaanse jazz. Zijn idioom is jazz, in brede(re) zin. Tijd om Valle dat verhaal eens te laten uitleggen.

Descargas
“Mijn vader speelt trompet”, zegt Valle. “Hij maakte deel uit van diverse bands die Cubaanse muziek speelden. Zolang ik me kan herinneren nodigde mijn vader vrienden thuis uit om muziek te maken, te eten, te praten en lol te maken. Wij noemen dat ‘Descarga’. Het heeft ergens iets weg van een jamsessie. Middels deze ‘Descargas’, en door het bezoeken van mijn vaders repetities, kwam ik in contact met al die stijlen en ritmes van de populaire Cubaanse muziek: Danzon, Son Montuno, Cha cha cha, Guaracha, Mambo, Pilon, Paca et cetera. Ook bezocht ik in Cuba veel Afro-Cubaanse rituelen. Die rituelen hebben ook speciale ritmes en melodieën. Totaal verschillend van wat populaire Cubaanse bands speelden. Het is een wereld op zich. En, niet te vergeten, de Country muziek van Cuba (punto Guajiro). Ik stond ook open voor dit soort muziek. Die brengt de invloed van Spanje naar onze muziek. Dat is erg interessant. Dus, in mijn improvisaties komen die stijlen er uit zonder dat ik er bij na hoef te denken. Het gebeurt spontaan op basis van de muzikale bibliotheek die ik zelf heb aangelegd gedurende al deze jaren”.

Ontdekken
Valle benoemt de Afro-Cubaanse muziek als een grote wereld op zich die zijn warme interesse heeft. Het houdt de pianist bezig en hij wil er nog dieper in duiken. “Ik heb er al wat elementen uit opgenomen maar er zijn nog veel ritmes te ontdekken”. Wie de stukken en uitvoeringen van Valle beluistert hoort een heel scala aan aanvullende invloeden. Getuige ook bijvoorbeeld zijn composities voor ‘Mixed-up Mokum’ uit 2003, over zijn eerste indrukken in Amsterdam, die Valle schreef voor een ensemble van tien muzikanten, dat zich beweegt op het snijvlak van jazz, geïmproviseerde en klassieke muziek. De pianist voelt zich dus makkelijk thuis in andere genres en ook hier speelde zijn familie, in zijn jeugd, een belangrijke rol. “Ik studeerde vijftien jaar klassieke muziek. Mijn grootvader was dirigent van een militaire band. Zolang ik me kan herinneren zie ik mezelf, als acht à negenjarig jongetje, bij hem zitten en naar muziek luisteren. Hij testte me om te zien of ik de verschillende instrumenten kon herkennen alleen door er naar te luisteren. Zo ontwikkelde ik mijn muzikale gehoor. Je moet steeds blijven oefenen en zoeken. Maar, als ik het podium op stap wil ik spelen wat spontaan in me opkomt, zonder te hoeven nadenken. Natuurlijk zijn mijn stukken uitgeschreven maar wel in lijn met mijn gevoel, ritme en ademwijze. Wanneer ik iemand anders’ muziek speel moet ik me aanpassen aan het bijbehorende ritme voor ik het me eigen kan maken”.

Jazz
Via zijn vader kwam de pianist in contact met jazz. Iedere nacht luisterde vader Valle ‘s nachts naar Amstrong, Mulligan en Gillespie, via een Amerikaans radiostation dat moeilijk te ontvangen was. Soms viel de ontvangst even weg en dan bedacht de jonge Valle solo's, die de muzikanten op dat moment zouden spelen. “Mijn jazzbibliotheek ontstond niet chronologisch maar gewoon door waar ik de hand op kon leggen. Er is geen jazzonderwijs in Cuba. Door het luisteren en op gehoor te oefenen wat de jazzmuzikanten op plaat speelden kon ik mijn jazzbibliotheek uitbreiden. Later, toen ik kon reizen, ontdekte ik meer over jazzmuziek. De jazzmuziek die ik speel komt vanuit mijn eigen gevoel om open te staan voor alles”.

Als een muzikale spons probeert Valle dus zoveel mogelijk in zich op te nemen. Ondanks zijn honger naar nieuwe kennis waakt hij er voor om te veel nieuws, tegelijk te bestuderen.
“Ik focus meer op mijn eigen wereld van geluiden. Ik wil weten in hoeverre ik in staat ben om alle muziek die zich in mijn hoofd vormt, te vangen. Bijvoorbeeld, als ik een standard speel dan improviseer ik daar op. Hoe meer ik improviseer, hoe meer ideeën er bij me opkomen. Zelfs wanneer ik stop met fysiek spelen en naar buiten ga, ‘speel’ ik nog steeds door, in mijn hoofd. Het is al een hoop werk om mezelf te blijven trainen om al deze ideeën te blijven vangen”.

Vloeimans en Hargrove
De pianist is erg productief en vol ambitie. Momenteel druk met onder meer zijn trio, ter promotie van het album ‘Playground’. Maar er zijn altijd vele (neven)activiteiten. Zo nam hij onlangs met Gábor Winand en Eric Vloeimans het album ‘Fabulas’ op. Ze vonden nog niet de tijd om live te spelen maar dat is wel een wens van Valle. “Ik nam ook nog vier cd’s op met mijn zus, Elsa Valle. Daarbij speelde ik haar muziek en dat was erg aangenaam omdat het totaal anders is dan mijn muziek”. Met trompettist Roy Hargrove heeft Valle al jaren een speciale band. “Roy is een groot muzikant en een goede vriend. Ik ben erg trots dat ik de mogelijkheid heb muziek met hem te delen. We hebben veel ideeën die we graag willen spelen en opnemen, als we er maar eens de tijd voor vonden in onze agenda’s”.

Metropole Orkest
Op zijn verlanglijstje staan verder een album gebaseerd op Afro-Cubaanse ritmes en Valle wil graag een project doen met het Metropole Orkest. Daarnaast is er nog zijn nieuwe album, de opvolger van ‘Playground’. “Het nieuwe album waar ik al aan begonnen ben, is naar verwachting gereed in 2012 en wordt dan ook gepresenteerd. Nederland vormde de inspiratie voor de composities: al die indrukken, geluiden et cetera, die ik opdeed in de vijftien jaar die ik hier nu woon. Ik voer het uit in kwartetvorm met piano, contrabas, drums en gitaar. Ik ben wat voorzichtig om er nu te veel over te vertellen. Details volgen na ze zomer, voor de release van het album”.

• Ramon Valle

Zie ook:

• 25-02-11 Ramon Valle Trio dwingt respect af (concertrecensie)
• 19-09-09 Gábor Winand, Ramón Valle, Eric Vloeimans – Fabulas (cd-recensie)
  
  
  

Ramon Valle Trio - Siboney
Vrije Geluiden, 2009