CONCERTRECENSIE. Sju Jazzpodium Utrecht, The Source, 13 januari 2007
beeld: Ger Koelemij
door: Mischa Andriessen

Een aantal jaar geleden was “Different rivers” van de mij totaal onbekende Trygve Seim een van de twintig cd’s die ik op een dag uit de uitverkoopbakken plukte om eens te proberen. Toevallig was het de eerste die ik draaide, zodat de andere cd’s lang op beluistering moesten wachten, want voorlopig was ik niet van plan “Different rivers” uit de cd-speler te halen.

Mats Eilertsen, Per Oddvar Johansen, Øyvind BrÆkke en Trygve Seim

Met het ruim twee jaar terug verschenen “Sangam” bevestigde Seim zijn reputatie als componist/saxofonist met een opvallend eigen geluid en een bijzonder goed oor voor sfeer. Daartussen verscheen echter een nogal tegenvallende cd “The Source and Different Cikadas” met daarop wel onder meer de mooie nummers “Organismus Vitalis” en “Mmball”. Op de hoes ervan stond behalve zijn naam ook die van Øyvind BrÆkke en Per Oddvar Johansen vermeld. Aangevuld met bassist Mats Eilertsen vormen deze vier muzikanten de band The Source. Hoewel Seim waarschijnlijk de bekendste van het viertal is, bleek The Source toch een echte groep waarin niemand een aparte plaats inneemt. Dat alle vier de muzikanten elk één bandlid aan het publiek voorstelden, was wat dat aangaat veelzeggend. Buiten die aankondigingen werd er overigens geen woord met het publiek gewisseld. De muziek van The Source is weliswaar niet gespeend van humor, maar ernst, introvertie en melancholie voeren de boventoon.

Vorig jaar verscheen het titelloze debuut van The Source. Hoewel beduidend beter dan “The Source and Different Cikadas”, waarvan “Mmball” in een nieuwe bewerking terugkeert, toch een ietwat tegenvallende plaat. De aan de oude kwartetten van Ornette Coleman herinnerende, vrije manier van spelen, maakt dat de impact van sommige nummers helaas te wensen overlaat. De compactere, trage stukken hebben meer sfeer en laten daardoor meer indruk achter. Bijna alle composities komen van trombonist Øyvind BrÆkke. Op het podium stonden hij en Seim pal naast elkaar om maar niets te missen van wat de ander doet. Allebei hebben zij een onnavolgbare manier van improviseren. Daardoor raken zij elkaar af en toe kwijt, maar veel vaker komen zij met prachtige vondsten op de proppen. Seim studeert Indiase muziek hetgeen tot uiting komt in zijn ongewone frasering en zachte, geknepen tonen met opvallend veel valse lucht. BrÆkke benut vaak dezelfde techniek, maar hij klinkt door de wulpse toon van de trombone veel aardser.Het bizarre is dat deze muziek enerzijds voldoet aan elk denkbaar vooroordeel dat je over Noorse muziek zou kunnen hebben; zij is melancholisch op het sombere af, ingetogen en atmosferisch op het filmische af. Je hoeft weinig moeite te doen om je grote ijsvlakten en een gemeen gure wind voor te stellen. Alle elementen zijn in de muziek van The Source aanwezig. Tegelijkertijd is de muziek echter doorspekt van oosterse invloeden waardoor zij op hetzelfde moment exotisch en zeer vertrouwd klinkt. Die sound mag dan voor rekening komen van de twee blazers, de twee leden van de ritmesectie zijn minstens even belangrijk. Per Oddvar Johansen is een drummer die in de traditie van Jon Christensen mooi om de maat heen speelt. Zijn spel heeft ook raakvlakken met dat van de van Indiase muziek bezeten geniale drummer Dan Weiss. Zij het dat Johansen bepaald niet zo extravagant speelt. De manier waarop hij op slechts een enkel bekken Mats Eilertsens bassolo ondersteunde, was fenomenaal.

Datzelfde gold voor ook voor Eilertsens solo en eigenlijk voor zijn hele optreden. Hij heeft een prachtige, ronde en vooral warme klank en legt met zijn empathische en gloedvolle manier van spelen de perfecte verbinding tussen de droefgeestige melodieën en de complexe ritmes. De groep had wat moeite om erin te komen, maar naarmate de avond vorderde werd de muziek beter en beter. De groep bruist op een heel beheerste manier. Veel groepen zouden kiezen voor een stevige uitsmijter, maar The Source bouwde af tot bijna niets. Adem en speeksel, ijzig resonerend in het metaal van de trombone en de sax. Een tergend lange zucht die ineens ten einde kwam, tot er geen ander geluid klonk dan de barvrouw die gelde telde. Ja zo is het leven…

• Per Oddvar Johansen website
• Mats Eilertsen website
• Myspace: Mats Eilertsen - Per Oddvar Johansen