‘Freedom’: heropstanding ‘strijdjazz’ uit de jaren zeventig
Liberation Music Orchestra nieuw leven ingeblazen
ACHTERGROND
door: Rinus van der Heijden
Alleen al om het verlies van de vermenging van Latijnsamerikaanse strijdmuziek met jazz, zou je treuren dat de jaren zeventig voorbij zijn. Voornaamste vertolker van die muziek was het Liberation Music Orchestra van contrabassist Charlie Haden en pianiste en componiste Carla Bley. Zij sloten met hun muziek, vooral voortgebracht door koperinstrumenten, aan bij de strijd die vrijheidsgezinden voerden in de Spaanse Burgeroorlog, in Mozambique, Angola, Portugal en El Salvador. En in andere landen van Zuid-Amerika, waar Che Guevara het boegbeeld was. Maar na de vrijheidsoorlogen leek de ‘strijdjazz’ het loodje te hebben gelegd. Tot vrijdagavond, want dan vindt in de Toonzaal in Den Bosch - en later elders in Brabant- een grootse wederopstanding plaats.
Daarvoor zorgen het Brabants Jazz Orkest (BJO) met als solist altsaxofonist Paul van Kemenade, die in het project ‘Freedom’ de naar vrijheid snakkende muziek van Charlie Haden, Carla Bley, Charles Mingus en Van Kemenade zelf verbinden. Onder leiding van dirigent Jeroen Doomernik betreedt het BJO alweer een nieuwe weg in het bigbandidioom, waar het Bossche gezelschap zich zo goed in thuisvoelt. Modern, eigentijds en experimenteel zijn steekwoorden bij het BJO en die komen bij de meeste – in traditionele muziek wortelende - bigbands niet voor.
“Wij willen geen gladde arrangementen”, zegt Jeroen Doomernik. “Door de vertalpatisering hoor je de muziek die wij nu gaan spelen, nergens meer. De kracht van het BJO ligt onder meer in de afwijkende instrumentkeuze zoals bastuba en euphonium en de musici met zo verschillende achtergronden als jazz, harmonieën, fanfares en klassiek. Iedereen staat daarom open voor deze muziek.”
Doomernik wijst erop, dat de oorspronkelijke muziek niet wordt gekopieerd. “Wij spelen in dezelfde beleving, in het idee achter de noten. En dat dan horizontaal gedacht, dus muziek in lagen. En niet alle noten tegelijk, zoals zo vaak gebeurt bij big bands.”
De Amerikaan Steve Sagle, die ooit altsax en fluit speelde in het Liberation Music Orchestra, Carla Bley Band en in de big band van Mingus, arrangeerde twee stukken van Mingus. Niko Langenhuijsen, gespecialiseerd in experimentele symfonische jazzmuziek, herarrangeerde muziek die Paul van Kemenade componeerde voor het Metropole Orkest. Wat alle vier de componisten tekent, is hun strijd voor vrijheid.
In dat laatste wordt de titel van het project nog eens benadrukt. Vochten de guerillabewegingen in de jaren zeventig voor hun persoonlijke vrijheid, Haden, Bley, Mingus en ook Van Kemenade doen hetzelfde. Maar dan voor absolute vrijheid in de muziek. ‘Freedom’ getuigt ervan. Waarbij het BJO niet de beste big band van Nederland wil zijn, wel de meest eigengereide. Absoluut vereiste uiteraard bij deze moeilijk uitvoerbare muziek.
