Young VIPs Tournee: grote contrasten, grote klasse
CONCERTRECENSIE. SJU Jazzpodium Utrecht, Young VIPs Tour, Franz von Chossy Trio / Harmen Fraanje Aneris, 17 maart 2007
beeld: Marcel Mutsaers
door: Mischa Andriessen
Al sinds 1997 stuurt De Jazzorganisatie jaarlijks twee jonge bands op een korte tournee langs toonaangevende Nederlandse jazzpodia. De groepen krijgen zo de gelegenheid om vaak op te treden en het publiek om kennis te maken met aanstormend talent. Eerder werd onder meer Robinson, Freitag & Caruso, Agog, Tetzepi en de kwartetten van Miquel Boelens en Sjoerd Dijkhuizen deze kans geboden. Dit jaar was het de beurt aan het Franz von Chossy Trio en het nieuwe kwartet van Harmen Fraanje, dat vernoemd is naar de Romeinse Godin Aneris.
Franz von Chossy, Harmen Fraanje, Toma Gouband
Hoewel beide groepen geleid worden door een pianist bleken de verschillen tussen de twee bands bijzonder groot. De muziekopvattingen van Von Chossy’s trio zijn fundamenteel verschillend van de muzikale principes die Fraanje met dit kwartet huldigt. In wat zij zijn, zijn beide groepen echter heel goed.
Het Franz von Chossy Trio bestaat behalve uit deze jonge, Duitse pianist uit bassist Sean Fasciani en drummer Flin van Hemmen. Zij wonnen vorig jaar de Dutch Jazz Competition wat resulteerde in het uitbrengen van de cd “Awakening”. Die cd is een regelrechte aanrader. Von Chossy is een zeer begaafde pianist met een bijzonder goed oor voor melodieën die vanzelfsprekend klinken, maar toch verrassend zijn. In het samenspel zit bovendien een opmerkelijke dynamiek waardoor de plaat opvallend fris klinkt.
Live kwam dat er helaas niet zo mooi uit als op cd. In een kleine zaal als die van het SJU Jazzpodium is het moeilijk een prettige afstelling te vinden tussen podium- en zaalgeluid. De balans tussen met name piano en drums was om die reden, zeker aan het begin niet optimaal. Zo sprankelend als “Awakening” werd het optreden daardoor helaas niet. Wat het trio echter heel charmant maakt, is de totale afwezigheid van bravoure. Veel jonge muzikanten etaleren vaak hun virtuositeit en pronken graag met hun beheersing van complexe ritmes en harmonieën. Bij het Franz von Chossy Trio draait het daarentegen vooral om mooie melodieën. Hun muziek is opvallend puur.
Natuurlijk klinken daar referenties aan grote voorbeelden in door. Het is geen geheim dat Von Chossy Keith Jarrett en Brad Mehldau erg waardeert, maar de muziek die hij maakt, is erg eerlijk. Geen gegoochel, geen gebluf, geen doorzichtige pogingen om coute-que-coute origineel of vernieuwend te zijn. Von Chossy heeft de grote kracht om melodieën te schrijven die je bijblijven en dat klinkt veel eenvoudiger dan het is. Dat hij dat al op zo’n jonge leeftijd kan, is reden te over om hem een echt talent te noemen en heel benieuwd te zijn waar hem dat zal brengen.
Flin van Hemmen, Brice Soniano, Michael Moore
Aneris is de Godin van orde en niet-zijn. Een treffende naam voor Harmen Fraanjes nieuwe kwartet dat volledig vrij improviseert. Er zijn geen songs, geen afspraken. Het enige vangnet dat de muzikanten hebben, is de beheersing van hun instrument. In tegenstelling tot het Franz von Chossy Trio dat de cd-uitvoering van hun composities heel dicht benaderde, is er bij Aneris geen voorbeeld, niets waaraan de luisteraar de muziek kan spiegelen omdat deze ter plaatse ontstaat. Dat maakt het optreden ontiegelijk spannend. Er waren vanzelfsprekend momenten dat de muzikanten in de improvisatie dreigden te verzanden en er geen uitweg voorhanden leek. Dan, als optrekkende nevel, openbaarde zich ineens een nieuwe melodie.
Fraanje heeft de juiste mensen voor deze ontdekkingstocht uitgekozen. Saxofonist/klarinettist Michael Moore verbaast elke keer opnieuw door de manier waarop hij zoveel soul in dit soort vrije improvisaties kwijt kan. Heel mooi waren bijvoorbeeld de spaarzame tonen die hij tegen het einde van het optreden op de melodica blies, subtiel, goed geplaatst en daardoor ontzettend spannend. Drummer Toma Gouband is een unicum. Zijn drumstel is zeer eigenaardig samengesteld en er zijn weinig drummers die zo zacht spelen als hij. Zijn drumsticks blijven vaak boven de trommels en belletjes zweven totdat hij het moment geschikt acht om een kort en fijnzinnig tikje uit te delen.
Op eenzelfde manier hingen Fraanjes handen ook dikwijls boven het toetsenbord. Wachten en luisteren lijken sleutelbegrippen bij Aneris te zijn. Zoals in veel bands is de bassist de verbindende schakel. Brice Soniano speelde zeer overtuigend. Vaak strijkend, op andere moment zeer ingehouden groovend. Door zijn en Goubands stijl van spelen, is er vooral de suggestie van een ritme. Dat werkt niet alleen enerverend, het stelt de musici ook in staat om snel te switchen. Harmen Fraanjes Aneris toverde een klein uur lang een steeds veranderd klanklandschap voor waarin ondoorzichtige momenten werden afgewisseld met prachtige passages. Vooral door het grote contrast tussen orde en chaos werd het een heel erg mooi concert.
