CONCERTRECENSIE. Ben Wendel: BaRcoDe, De Nieuwe Kerk, Den Haag, 11 maart  2026
Tekst en beeld: Jeroen Jansen

Er zijn avonden waarop een concertzaal ophoudt decor te zijn en medespeler wordt. De Nieuwe Kerk in Den Haag was er vanavond zo een. De unieke ambiance van de kerk en dit imposante project vloeiden als vanzelfsprekend in elkaar over. Ben Wendel, de Amerikaanse tenorsaxofonist die zijn generatiegenoten al jaren verbaast met telkens weer een nieuw geluid en een nieuwe aanpak, presenteerde er BaRcoDe: drie vibrafonisten, een marimba­speler en hijzelf. "Mijn meest vreemde project," noemde hij het zelf, en hij had gelijk, al was het in de beste zin van het woord. Het was ook opvallend druk in de kerk; mensen hadden kennelijk het gevoel dat er vanavond iets bijzonders zou gebeuren, een aanvoelen dat volledig bewaarheid werd.

  
Ben Wendel presenteerde in De Nieuwe Kerk in Den Haag zijn project BaRcoDe met drie vibrafonisten en marimbaist Joel Ross.

Zoektocht
Wendel (Vancouver, 1980) groeide op in Los Angeles, studeerde aan Berklee en vestigde zijn naam als drijvende kracht achter het grensverleggende kwartet Kneebody. Zijn solowerk kenmerkt zich door een nooit aflatende zoektocht: elk nieuw project is een andere hoek van het muzikale spectrum. Boven dat alles hangt de naam van Michael Brecker als een eervolle last. Wendel wordt breed gezien als degene die met Mark Turner en Chris Potter Breckers erfgoed, de technische meesterschap, de harmonische diepgang, de emotionele urgentie op de tenorsaxofoon levend houdt en verder draagt. BaRcoDe roept in de verte herinneringen op aan Steps Ahead, het ensemble waarin Brecker in de jaren tachtig speelde naast vibrafoonlegende Mike Mainieri. Dat was het duidelijkst hoorbaar in ‘Mimo’, waar de formatie razend knap lijnen aaneen rijgt en tot bijna soul-jazz komt: iets wat niemand van vier slagwerkers zou verwachten.


Warren Wolf en Patricia Brennan op vibrafoon en Ben Wendel.

Professor
Die vier slagwerkers zijn Joel Ross, Patricia Brennan, Warren Wolf en Simon Moullier. Ross fungeerde als de grote professor: zijn marimba­spel heeft een gezag die de anderen meesleept. Brennan liet zich duidelijk horen op het hondsmoeilijke ‘Repeat After Me’, een chromatisch doolhof dat zij met schijnbare moeiteloosheid doorkruiste. Wolf en Moullier bliezen samen met haar het stormachtige ‘Clouds’ op tot bijna orkestrale proporties. Elk van hen heeft een onmiskenbare stem, en toch klinken ze als één organisme.

Dynamiek
De sfeer wisselde voortdurend. ‘Floating’ deed denken aan Jan Garbarek: esoterisch, dromerig, met lange saxofoonfrasen die zich als rook door de kerkruimte verspreidden en stilte als instrument gebruikten. Wendel loste ook een hardnekkig vooroordeel op dat zelfs een legende als Bobby Hutcherson nooit volledig heeft kunnen wegnemen: dat de vibrafoon een instrument zonder dynamiek is. Door het ensemble alle kanten van de kerk te laten verkennen, klonk het instrument groot en klein, lyrisch en agressief, en alles daartussenin: een stille rehabilitatie.


Vibrafonist Simon Moullier met het gezelschap in de sfeervolle De Nieuwe Kerk.

De Nieuwe Kerk zelf zou je bijna het zesde lid van de band kunnen noemen. De akoestiek droeg de muziek op een manier die in een droge concertzaal ondenkbaar was geweest. Wendel schertste dat hij de kerk het liefst mee zou nemen op tournee, een grap die tegelijk de meest accurate beschrijving van de avond was.

Onversierde schoonheid
Het concert sloot af met ‘Olha Maria’ van Antonio Carlos Jobim, het enige nummer in het BaRcoDe-project dat niet van Wendels eigen hand is. Na een avond vol compositorische complexiteit bood Jobims melodie een moment van pure, onversierde schoonheid. Maar de avond was daarmee nog niet voorbij. Het ensemble bleek door alle nummers van het programma heen te zijn, en dus kozen ze voor een spontane toegift: ‘Green Chimneys’ van Thelonious Monk. Het was net zo briljant, fris en inspirerend gespeeld als alles wat eraan vooraf was gegaan. Het nagloeien van de laatste noten leek minuten te duren. Indrukwekkend, inspirerend, en een eerste concert van een unieke tournee die Europa een bijzonder cadeau brengt.

* Ben Wendel’s BaRcoDe is vrijdag 13 maart nog te zien in Bimhuis.

• benwendel.com