CONCERTRECENSIE. Transition Festival, TivoliVredenburg Utrecht, 8 april 2017
beeld: Ton van Leeuwen
door: Cyriel Pluimakers

Het Utrechtse Transition Festival is inmiddels toe aan de tweede editie. De vorige verkocht uit en voor deze lichting geldt hetzelfde. Met acts als GoGo Penguin, Christian Scott, Mulatu Astatke. Branford Marsalis en José James ben je verzekerd van een forse opkomst. Gelukkig wordt er in de programmering ook aandacht besteed aan de vernieuwende muziek van Kaja Draksler, Jasper Stadhouders, Mary Halverson en ALA.NI. Sympathiek is dat ook aan jonge ensembles van Kenzo Okabe, Joris Posthumus, Xavi Torres en Dominic J. Marshall een podium gegund wordt. 


Transition Festival in Utrecht met onder meer Steve Coleman, Metropole Orkest en Branford Marsalis.

Pompeus
Het evenement start met het Metropole Orkest met als solisten altsaxofonist Ben van Gelder en gitarist Reinier Baas. De jonge Christian Elsässer dirigeert met verve het pronkstuk van de Nederlandse lichte muziek. Toch is de combinatie van Metropole en jazz zelden een geslaagde. De overvloedig versterkte strijkers maken de muziek mierzoet en het resultaat klinkt meer naar een soort Hollywood filmmuziek dan naar echte jazz. De pompeuze arrangementen werken ook niet mee. Gelukkig wordt het concert gaandeweg lichter van karakter en krijgen de solisten meer ruimte. Van Gelder en Baas vormen de kopstukken van de jonge Nederlandse jazz en maken deze reputatie in hun improvisaties volledig waar. Het is telkens een verademing om de subtiele altsaxofoon en het swingende gitaarspel tussen al deze overdaad te horen. Ook vaste spelers van het Metropole Orkest als trompettist Ruud Breuls en sopraansaxofonist Paul van der Feen zorgen in hun solo’s voor mooie momenten. 


Metropole Orkest met solisten Ben van Gelder en Reinier Baas. Het Octet van pianiste Kaja Draksler.

Verademing
Het is bijna een verademing om vervolgens in Cloud Nine de vernieuwende muziek van het Kaja Draksler Octet te horen, een ensemble met een afwijkende instrumentatie: twee zangeressen, viool, twee rietblazers, piano, contrabas en drums. De subtiele en poëtische muziek wordt echter regelmatig wreed verstoord door de power jazz van de Okabe Family, die speelt in de ernaast gelegen Club Nine. Elke keer dat de deur opengaat, wordt het octet ongewild verrast door een regen van bebop-noten. Overigens is er niets mis met de muziek van de uit Japan afkomstige altsaxofonist Genzo Okabe. De jazztraditie is bij dit kwartet in goede handen, met een excellerende Miguel Rodriguez aan de piano. Maar de organisatie had dit stukje overlast beslist beter moeten managen.

Iets wat zeker ook geldt voor de in overdaad aanwezige voedselpunten. Werkelijk in elk hoekje en gaatje van TivoliVredenburg valt een zzp-er te ontdekken met zelfgemaakte taart, geschilde appels, pasta, wraps, broodjes of patat. Aan de buffetten ontstaan rond etenstijd forse rijen die de doorstroming belemmeren. Een definitief defecte roltrap komt de logistiek ook niet ten goede. Ouderwetse opstoppingen zijn het gevolg, zoals we die nog kennen uit het Haagse Congresgebouw. 


Altsaxofonist Genzo Okabe (l). Joris Posthumus met zijn Tokyo’s Bad Boys.

Echo
Bij de vorige editie van Transition werden de concerten in de K.F. Hein Foyer gedomineerd door een overvloed aan echo. Het is een raadsel waarom de organisatie besloten heeft om deze ongeschikte plek opnieuw als podium te gebruiken. Voor de optredende ensembles is het bijna onmogelijk om tot een adequate prestatie te komen. Bewonderenswaardig is het speelplezier dat altsaxofonist Joris Posthumus met zijn Tokyo’s Bad Boys uitstraalt. Ook nu vormt bebop de rode draad: met een frontline van drie saxofonisten wordt er stevig gemusiceerd. De samenwerking van Posthumus met de Japanners is voorbeeldig en het geluid dat hij in de collectieven neerzet met altsaxofonist Yuichiro Tokuda en Yuki Nakae is weergaloos. Superenergiek is het doortastende spel van pianist Shunichi Yanagi, die met contrabassist Satoshi Tokuda en Gaku Hasegawa de blazers van adrenaline voorziet. Een band om in de gaten te houden!

Geslaagd
Een van de meest geslaagde sets komt van het Reflex Trio onder leiding van altsaxofonist Steve Coleman, die als een oude rot in het vak een fraaie mix van hiphop en jazz neerzet. Bijna voorspelbaar is het dat naast de godfather van de M-Base ook oudgediende Branford Marsalis ten tonele gevoerd wordt. Met vocalist Kurt Elling dient Marsalis een fraai muzikaal menu op met een keur aan standards uit het Great American Songbook. Repertoire afkomstig van de vorig jaar uitgegeven cd ‘Upward Sipral’, waarmee ze ook al excelleerden op het afgelopen North Sea Jazz Festival. Beiden zetten een geweldige show neer, met gepassioneerd saxofoonspel en adembenemende vocale jazz. Er is geen tenorsaxofonist die ook maar enigszins in de buurt komt van het gouden geluid en de improvisatiecapaciteiten van Marsalis. De zang van Elling is zonder weerga, met een feilloze intonatie en dictie. Virtuoos kneedt en streelt hij de woorden en zinnen van de bekende songs. Het geïnspireerde spel van pianist Joey Calderazzo en drummer Justin Faulkner maakt dat deze avond niet meer stuk kan. 


Branford Marsalis Quartet met pianist Joey Calderazzo en zanger Kurt Elling.

Vernieuwen
De tweede editie van Transition is een publiek succes, maar de ware identiteit van het festival blijft ook dit keer onduidelijk. Afgezien van organisatorische verbeteringen, lijkt een richtinggevende artistieke visie inmiddels op zijn plaats. Het is té gemakkelijk om een ‘van elck wat wat wils’ aanbod te creëren, als een muzikaal warenhuis. Transition manifesteert zich als een jazzfestival dat kiest voor de veilige weg. Aangetekend moet bovendien worden dat de helft van het uit vier leden bestaande artistieke team wordt ingenomen door programmeurs van North Sea Jazz, onderdeel van het boekingsbureau Mojo Concerts.

De vraag is in hoeverre het Utrechtse evenement in staat is zich in de nabije toekomst van deze knellende banden te bevrijden. Mojo Concerts heeft zich inmiddels tot een spin in het web ontwikkeld, met het North Sea Jazz Festival in Rotterdam, What’s Next in Eindhoven, Transition in Utrecht en binnenkort - als we de geruchten mogen geloven – een nieuw festival in Groningen. 

Innovatie is een van de belangrijkste pijlers voor de succesvolle toekomst van een evenement. Het zou goed zijn als TivoliVredenburg aan dit cruciale aspect bij de volgende edities van Transition meer aandacht geeft. Want ook een vernieuwend en avontuurlijk muziekfestival kan – via de juiste doelgroepen benadering – voldoende bezoekers trekken.

Gezien: Metropole Orkest met Reinier Baas en Ben van Gelder, Kaja Draksler Octet, Okabe Family, Joris Posthumus Tokyo’s Bad Boys, Steve Coleman & Reflex Trio, Branford Marsalis Quartet met Kurt Elling.

• Transition Festival