Balkanmuziek biedt zoveel meer dan beats CONCERTRECENSIE. Rasa Utrecht, Bodurov Trio en Theodossii Spassov &Tarhana, 26 januari 2008 In het uitgaanscircuit zijn de zogeheten Balkan Beats avonden een grote hit. Een elf- of dertienkwartsmaat mag voor de muzikanten dan misschien geen sinecure zijn, vrijwel iedereen krijgt van de kolkende ritmes de aandrang tot dansen. Dat de muziek uit de Balkan veel meer om het lijf heeft dan aanstekelijke onstuimigheid bewezen twee vanuit Nederland opererende groepen in het Utrechtse Rasa. Elk op hun eigen wijze. In Rasa trad zaterdag pianist Dimitar Bodurov en zijn trio op en Tarhana met percussionist Sjahin During, drummer Borislav Petrov en speciale gast fluittist Theodosii Spassov - klik op foto's Hoewel hij de originelen naar eigen zeggen om zeep helpt – “I basically destroy them,” zei hij in de korte introductie van zijn programma – klinken zij in Bodurovs versies nog altijd luid en duidelijk door. De voor niet ingewijde luisteraars meest in het oor springende kwaliteiten van Bulgaarse volksmuziek; de melancholische melodieën en de complexe ritmiek zijn ook de belangrijkste elementen in Bodurovs muziek, al is het evident dat hij vanuit deze rijke erfenis naar een geheel eigen interpretatie zoekt. Zijn talent en dat van zijn jonge, maar zeer kundige trio staat niet ter discussie. Of het muzikale concept al helemaal is uitgekristalliseerd, is nog wel de vraag. De gedragen stukken waar een dik, maar fraai aangezette zwaarmoedigheid de boventoon voert, worden wat abrupt afgekapt, waardoor de spanningsboog te vroeg wordt doorbroken en het meeslepende effect van deze stukken vermindert. De nummers die meer vanuit het ritme zijn opgebouwd worden daarentegen dikwijls wat te lang gerekt. De virtuositeit van met name Bodurov zelf en drummer Vassil Voutev komt zo wel nadrukkelijk tot uiting, maar de overvloedige variatie en het muzikaal machtsvertoon lijken soms een doel op zich te worden en zijn op die momenten de houtworm in de composities; tenslotte dreigen ze uit elkaar te vallen. Het lijkt alsof de muziek te lijden heeft onder Bodurovs prijzenswaardige wens om haar zuiver te houden en te vrijwaren van effectbejag. Zowel het weemoedige als de opzwepende puls van de muziek zijn onloochenbare krachten die de composities zouden kunnen domineren, maar Bodurov onderschat zijn talent wat dat betreft en doet zichzelf en de luisteraar daardoor nu nog enigszins tekort. Vooral in de rolverdeling binnen het trio zijn de mogelijkheden nog niet uitgediept. De drie spelen op een zeer aansprekende manier met elkaar, maar de ritmesectie zou een grotere vrijheid voor zich op kunnen eisen zonder de structuur van Bodurovs composities daarmee aan te tasten. Dat zijn veel kritische woorden achter elkaar, omdát het Bodurov Trio zo talentvol is. Dit is muziek die je vol in de kladden moet kunnen grijpen en het lijkt nog maar een kwestie van tijd eer dat volop gebeurt. Het knappe van Tarhana is dat de groep zoveel avontuur en variatie in de muziek legt dat wanneer dansen, zoals in Rasa onmogelijk is, er meer dan genoeg te beleven overbleef. Zo wars van clichés als Dimitar Bodurov zijn de Groningers niet, maar ze overdrijven ze evenmin en brouwen vanuit die waardevolle elementen uit deze volksmuzikale traditie een eigen mengsel dat niet alleen prima smaakt, maar dat bovendien overal opgediend kan worden. Tarhana slaat een brug tussen verschillende culturen en muzikale genres en dat doet zo vanzelfsprekend dat het lijkt alsof er geen kunst aan is. Laat dat nou net het wezenlijke van echte kunst zijn.
beeld: Hans Reitzema (e.a.)
door: Mischa Andriessen
Bodurov Trio
De jonge pianist Dimitar Bodurov heeft in Nederland verschillende prijzen gewonnen waaronder de prestigieuze Young pianist foundation jazz competition 2007. Met zijn trio was hij vorig jaar ook al op North Sea Jazz te zien. De Bulgaar Bodurov baseert zijn muziek op liederen en dansen uit zijn geboorteland. Hij breekt ze als het ware in stukken en bouwt er dan nieuwe composities uit op. Een manier van werken die lijkt op de cut ’n spliff techniek die Jason Moran veelvuldig toepast, al is hun muzikale idioom onvergelijkbaar.
Theodosii Spassov & Tarhana
Waar Dimitar Bodurov zich juist een weg bij de Balkan Beats vandaan probeert te banen, maakt het bonte gezelschap dankbaar gebruik van hun kracht. Met de flitsende drummer Borislav Petrov en de even indrukwekkende percussionist Sjahin During in hun midden lijkt het voor deze uit Groningen afkomstige groep een koud kunstje om elke zaal volledig plat te spelen. Zelfs met kavalvirtuoos Theodosii Spassov als speciale gast en toetsenist Tarek in plaats van de vooraf aangekondigde Franz von Chossy klonk het septet zeer hecht alsof het avond na avond in deze samenstelling speelt.
Tarhana put uit de rijke muzikale tradities van verschillende Balkanlanden, waaronder Roemenië, Bulgarije, Turkije en de landen die uit het voormalige Joegoslavië zijn voortgekomen. Puristen zijn het gelukkig allerminst en de muzikanten brengen naast het broodnodige vakmanschap zoveel humor en spelplezier mee dat het publiek daar moeilijk onaangedaan door blijft. De glunderende gezichten van zowel Spassov als Petrov terwijl zij een enerverend improvisatieduel uitvochten, spraken wat dat aangaat boekdelen.
© Jazzenzo 2010