‘Ik herken veel in het leven van Chet Baker’ INTERVIEW Naar welke muziek luisterde je tijdens je middelbare schooltijd?
door: Johan Bakker
Thomas Heikoop: 'Chet Baker leek liefde eveneens te beschouwen als een verdovend middel.' Foto © Petra de Koning Gans.
In zijn theatershow toont Thomas Heikoop zijn bewondering voor de Amerikaanse jazztrompettist en vocalist Chet Baker (1929 – 1988). Heikoop vertaalde enkele door Baker gezongen standards in het Nederlands. ‘The Nearness Of You’ werd een lied over zijn op jonge leeftijd gestorven moeder: ‘Om je nog één keer te zien’. We spreken de getalenteerde trompettist en zanger in het Schiedamse café waar ‘Having a Chet with Baker’ tot stand kwam.
‘Dat was een turbulente tijd. Mijn moeder overleed onverwacht toen ik vier was en mijn vader hertrouwde. Ik kreeg de diagnose ADHD en bleef twee keer zitten in havo vier. Als voortijdig schoolverlater begon ik aan een opleiding voor stuurman en schipper op de binnenvaart. Ik heb met veel genoegen gewerkt voor een zand- en grindhandel. In die tijd luisterde ik naar rockbands als Nirvana en Pearl Jam.’
Wat herinner je je van het overlijden van je moeder?
‘Ik besefte niet goed wat er gebeurde. Vlak daarvoor was ik jarig geweest en mijn vader besloot dat het kinderfeestje gewoon door moest gaan. Tegen mijn vriendjes zei ik: ‘Zullen we even bij mijn moeder kijken?’ Ze lag een verdieping hoger opgebaard.’![]()
'De trompet is een lastig instrument. Mooi, maar risicovol.’
Foto © William Rutten.
Heb je er later met je vader over kunnen praten?
‘Ik groeide op in Nieuwland, een dorpje in de Utrechtse gemeente Vijfheerenlanden. Dat is een streek waar mensen zich niet zo gemakkelijk uiten. Mijn vader ging vrij snel weer aan het werk omdat er brood op de plank moest komen. Wel bezochten mijn vader, mijn broer en ik op mijn moeders sterfdag, op haar verjaardag en op Moederdag haar graf. Ik ben inmiddels 32, drie jaar ouder dan mijn moeder ooit geworden is. Die leeftijd had mijn vader toen mijn moeder stierf.’
De zand- en grindhandel heb je vaarwel gezegd en je bent de muziek ingegaan. Hoe is dat begonnen?
‘Ik speelde al langer trompet. Op de muziekschool mocht ik een instrument uitkiezen en dat werd de trompet. Als vanzelfsprekend werd ik lid van een muziekvereniging, een jeugdorkest in Meerkerk.’
Je had dus wel de discipline om je te bekwamen in het bespelen van een moeilijk instrument.
‘De trompet is aan de ene kant een verlengstuk van mijn ziel. Er zijn echter ook momenten dat de trompet mijn grootste vijand is. Zelfs de meest simpele noot kan volledig de mist ingaan. Je denkt alles goed te doen, je drukt de juiste knoppen in en toch mis je de noot die in je hoofd zo perfect klonk. Ja, de trompet is zeker een lastig instrument. Mooi, maar risicovol.’![]()
'Bij Chet lijkt alles overzichtelijk, maar hij weet zijn publiek wel degelijk
diep te raken.' Foto © William Rutten.
Hoe belandde je zonder middelbare schooldiploma op het conservatorium?
‘Mensen die mij hoorden spelen, zeiden wel eens: ‘Je hebt talent. Zou docent muziek geen geschikt beroep voor je kunnen zijn?’ Ik besloot auditie te doen voor de opleiding muziekdocent aan het conservatorium in Den Haag en werd aangenomen. In die vier jaar ging er een nieuwe wereld voor me open. Mijn docent Jacco Groenendijk gaf me na het behalen van mijn bachelor een tas met platen van Kenny Dorham, Toots Thielemans en Chet Baker. Daarna begon ik aan de studie voor uitvoerend musicus aan Codarts in Rotterdam. Ze lieten me daar kiezen tussen klassiek en jazz. Het werd dat laatste. Hans Mantel die jazzgeschiedenis doceerde door middel van het vertellen van verhalen, legde me haarfijn het verschil uit tussen pop en jazz: ‘Bij het spelen van popmuziek krijg je vijfhonderd legosteentjes waar je een mooi huis mee mag bouwen. Een jazzmuzikant krijgt echter vijf miljoen legosteentjes om die opdracht te vervullen,’ zei hij.’
Kennelijk heeft de muziek van Chet Baker veel indruk gemaakt. In je nieuwe voorstelling staat deze trompettist centraal. Wat maakt hem zo bijzonder?
‘Ik verdiepte me al enige tijd in jazz. Ik luisterde naar Miles Davis en Dizzy Gillespie. Maar ik begreep nooit helemaal wat ze aan het doen waren. Pas toen ik Chet Baker hoorde spelen, dacht ik: dit voel ik en motorisch en technisch gezien is dit haalbaar voor mij. Die eenvoud is overigens wel bedrieglijk. Bij Chet lijkt alles overzichtelijk, maar hij weet zijn publiek wel degelijk diep te raken. In de documentaire ‘Let’s Get Lost’ zegt een collega-trompettist over Chet Baker: ‘Hij drukte een knop in terwijl het hem niet uitmaakte of het de moeilijkste of de gemakkelijkste noot was. En dan speelde hij die alsof het de allermooiste noot was die hij ooit had gespeeld.’’
Je voorstelling gaat niet alleen over Chet Baker, je vertelt ook over je eigen leven.
‘Ik herken veel in het leven van Chet, dat in veel opzichten niet nastrevenswaardig is. Zijn drugsgebruik heeft uiteindelijk geleid tot een dodelijke val uit een Amsterdams hotelraam. Maar het verlangen maar het verdoven van je innerlijke pijn is mij niet vreemd. Als je je moeder verliest op jonge leeftijd blijf je de rest van je leven op zoek naar vervangende onvoorwaardelijke moederliefde. Die hoopte ik ooit te vinden in relaties met vrouwen, maar ik merkte dat het op die manier niet werkt. Chet Baker leek liefde eveneens te beschouwen als een verdovend middel.’![]()
‘The Nearness Of You’ heb ik bewerkt tot een lied over mijn moeder: ‘Om
je nog één keer te zien.’’ Foto © Petra de Koning Gans.
Dus eigenlijk zeg je in je voorstelling: doe niet als Chet?
‘Ik hoop niet zo te eindigen als hij. Maar ik heb veel bewondering voor zijn verdiepende spel, de rijkdom van zijn klank en de pure schoonheid van zijn improvisaties. Ik deel mijn gedachten over het leven met mijn publiek, maar ik zal nooit zeggen: zo zit het!’
Kun je iets vertellen over je medemuzikanten?
Pianist Bareld Westra heb ik ontmoet tijdens een cover-optreden. Hij had iets in zijn spel wat me intrigeerde. Hij luisterde heel erg naar wat ik deed en naar alle afslagen die ik nam. Toen ik vrij kort daarna een aanvraag kreeg voor een Chet Baker-tribute vroeg ik hem. Hij kwam zelf op de proppen met bassist Tycho van Maanen. Drummer Jonas Kroese heb ik leren kennen toen ik de Franse zangeres Julie Huard begeleidde. Hij speelde met brushes en ik dacht: dit is te gek, dit is precies wat ik zoek. Deze drie muzikanten neem ik mee het podium op. We hebben het gelijknamige album in twee dagen live opgenomen onder leiding van producer en opnametechnicus Jan Pronk in de WedgeView Studios in Woerdense Verlaat. Pier Durk Hogeterp verzorgde de mastering.
Welke muziek speel je in je voorstelling?
‘We doen enkele standards waarbij ik niet alleen trompet speel, maar ook de zangpartijen voor mijn rekening neem, net als Chet Baker. Ook heb ik voor deze show een paar luisterliedjes geschreven. En ik heb standards die Chet Baker op zijn repertoire had vertaald. ‘I’ve never been in love’ werd: ‘Ik ben nog nooit verliefd geweest’, ‘Let’s get lost’ heet bij mij: ‘Ik verdwaal’. ‘The Nearness Of You’ heb ik bewerkt tot een lied over mijn moeder: ‘Om je nog één keer te zien.’’
Thomas Heikoop – Having a Chet with Baker (première) zaterdag 7 november, Goudse Schouwburg in Gouda. Daarna door het hele land. Zie voor speeldata en tickets: thomasheikoop.nl
Album: Having a Chet with Baker
Thomas Heikoop – eigen beheer
© Jazzenzo 2010