Hoe zijn River Adomeit en Amelie Spinks op je pad gekomen?

Ik heb zowel River als Amelie ontmoet op het Conservatorium van Amsterdam waar ik docent ben. River ongeveer vier jaar geleden. Ik vond zijn muzikale benadering heel bijzonder, deels Amerikaans vanuit een jazz- en folk-traditie en tegelijk avantgardistisch. Toen dacht ik al: we zouden eens iets samen moeten gaan doen.
Bij toeval hoorde ik twee jaar geleden de EP Warm Light van Amelie. Een soloproject waarbij ze zingt en zichzelf begeleidt op gitaar. Ik vond haar stem, de stukken en haar timing zo goed dat ze een oud verlangen in me triggerden. Al meer dan twintig jaar dacht ik na over het maken van een plaat met eigen geschreven Americana, folk- en countrynummers.

Speelt het leeftijdsverschil tussen jullie een rol?

Nee helemaal niet. Amelie (23) en River (29) waren in ieder geval meteen enthousiast. We zijn nu een jaar bezig en ze hebben er veel tijd ingestoken. Hoewel ze openstaan voor mijn ideeën leer ik net zoveel van hen als zij van mij. Ze hebben me bijvoorbeeld geholpen bij het schrijven van nieuwe nummers. River gaf me de tip om een tekst te spreken in plaats van te zingen en Amelie heeft veel bijgedragen aan de teksten en vorm.

Van wie is de gedragen stem met Brits accent op je album?

Dat is Alexander Oliver, de artistiek leider van de Nederlandse Opera-academie. Hij heeft een enorme staat van dienst, is al 82 jaar, maar geeft nog altijd les. Alexander wilde belangeloos meewerken en daar was ik heel blij mee. Hij gaat live ook een paar keer meedoen.

Hoe kwam je op het idee voor ‘If I Was A Woman’?

Ik heb altijd het idee gehad dat ik vrouwen beter begrijp dan mannen. Dat ik me makkelijker in hun gevoelswereld kan verplaatsen. Misschien heeft het te maken met het opgroeien zonder vader in een gezin met een moeder en een zus. Ik voel me absoluut een man, maar heb me nooit geïdentificeerd met typische ‘mannendingen’. Op de middelbare school werd ik wel eens een lesbienne genoemd omdat ik meer met meisjes omging dan met jongens. Als ik dit nummer live uitvoer, merk ik dat sommige mannen me niet begrijpen. Ze vragen zich af waar de clou blijft, die er inderdaad niet in zit. De tekst gaat vooral over de waarde van het leven. Veel van die waarde, die niet altijd zichtbaar is, wordt vertegenwoordigd door vrouwen.











Lijbaart: 'het is best eng om zo veel van wat je weet los te laten en het 
heel anders aan te pakken'.


Is dat ook de gedachte achter ‘Eight Hands On A Black Cat’?

Eigenlijk wel, ja. Dat nummer is gebaseerd op een werkelijke gebeurtenis. Onze zwarte kat is zeventien jaar geleden door mijn vrouw meegenomen uit Noorwegen. Onze kinderen zijn met haar opgegroeid. Op een dag merkten we dat haar gezondheid achteruitging. Ze viel van de trap en had duidelijk pijn. We moesten haar laten inslapen bij een dierenarts die dat liefdevol heeft gedaan. Die acht handen uit de tekst zijn die van ons gezin. Na afloop dacht ik: dit is waar het leven om draait. Het was een intense ervaring waarvan ik op dat moment voelde hoe belangrijk die was. Al het nieuws dat iedere dag voorbij komt en de onzin die politieke leiders ons regelmatig vertellen doet daarmee vergeleken volstrekt niet meer ter zake. Zo’n kat heeft geen weet van migranten of de klimaatcrisis maar de liefde die je ontvangt en ervaart is echt en rechtstreeks. 

Bij de verschijning van je vorige album zei je dat je op zoek was naar stilte en eenvoud. Voor dit album geldt dat misschien nog wel meer. 

Ik ben nu 58. Toen ik op het conservatorium studeerde, werd ik met name beïnvloed door de jazz van de jaren zestig en zeventig. Ik heb veel jazz gespeeld: met Yuri Honing, met Benjamin Herman en met mijn eigen bands. Ik werk al twintig jaar met pianist Wolfert Brederode met wie ik een diepe muzikale verbinding heb.  Ik heb elektrische muziek gemaakt, me verdiept in wereldmuziek en in Afrikaanse ritmiek. Onlangs heb ik een album gemaakt met de Libanese zangeres Rima Khcheich. Ik had ‘Love Letters’ niet eerder kunnen maken dan nu. Allereerst had ik River en Amelie toen nog niet ontmoet maar het is ook best eng om zo veel van wat je weet los te laten en het heel anders aan te pakken. Dat had ik eerder niet gedurfd. Daarnaast heb ik altijd al liefde gevoeld voor de eenvoud van de Amerikaanse bluegrass, die vaak zonder drums wordt uitgevoerd. Hooguit een stevige bas op de eerste en de derde tel, waar River heel goed in is.

Wie zijn op het gebied van Americana, folk en country je voorbeelden?

Ik houd van de muziek van Neil Young, Joni Mitchell, James Taylor, Union Station, Alison Krauss, Joan Baez, Gillian Welch, Dolly Parton, The Punch Brothers en nog vele anderen. Bij dit soort muziek is het de kunst om te durven loslaten. Naast de groove en de klank blijft er maar weinig over. Tijdens een tournee met Yuri in Japan speelden we in The Seventh Floor, een club op de zevende verdieping van een gebouw. Daar stond een Rogers Holiday-kit, een drum-set die in de jaren zestig veel gebruikt werd voor folk-platen. Daar komt een boomy, akoestisch geluid uit en ik dacht: zoiets moet ik ook hebben. Normaal gesproken gebruik ik veel percussie, maar op deze plaat heb ik die grotendeels weggelaten.

Bill Frisell en John Scofield hebben ook country-albums gemaakt. Ze deden dat voornamelijk instrumentaal. Waarom heb jij gekozen voor zang?

Je vergeet Brian Blade. Hij heeft een singer-songwriterplaat gemaakt waarbij hij alle zangpartijen zelf heeft ingezongen. Ik houd erg van zang. Vooral op de manier waarop Amelie het doet. Ze zingt alsof het de eerste keer is en ze heeft een natuurlijke rauwheid in haar stem. In de studio hebben we geprobeerd om bepaalde delen wat gladder te strijken, maar zelf liet ze het liever puur en dat was uiteindelijk ook veel mooier.











De hoes van het binnenkort te verschijnen 'Love Letters'.


Je album klinkt behoorlijk dichtgetimmerd, is er nog wel ruimte voor improvisatie?

Zolang het over de plaat gaat, klopt het, live improviseren we wel degelijk.

Aan wie zijn de Love Letters uit de titel gericht?

Het zijn liefdesbrieven aan het leven.

In het persbericht staat dat dit album is gemaakt vanuit aandacht, eenvoud en verbinding. Hoe heb je die begrippen muzikaal vertaald?

Vooral in de teksten. Een aantal daarvan kwam vrij spontaan bij mij naar boven. Ik realiseerde me tijdens het schrijven dat liefde misschien wel de meest betekenisvolle emotie is die we kunnen ervaren als mensen. Je kunt je afvragen wat het precies is, maar volgens mij heeft liefde veel te maken met aandacht, zorg, verbinding, bescherming en het genieten van de groei van een ander. Dat ik met twee mensen van een andere generatie werk, is ook verbindend. Ik werk wel vaker samen met mensen die jonger zijn dan ik, maar de samenwerking met River en Amelie is iets wat ik nooit eerder heb ervaren. De eenvoud zit in de liedjes die soms maar uit drie akkoorden bestaan, maar die toch veel zeggingskracht hebben. En de muziek hebben we gemaakt met focus en aandacht.

Je hoort wel eens dat jonge mensen een korte aandachtsboog hebben.

Helaas geldt dat in deze tijd niet alleen voor jonge mensen. Ik merk het ook bij mensen van mijn eigen leeftijd. Amelie en River zijn uitzonderingen. Hun geconcentreerde aandacht voor muziek en teksten is prachtig. Het is inspirerend om met ze te werken en het geeft me veel nieuwe ideeën en inzichten. Het album is af en ik ben er ontzettend trots op, maar ik voel dat alles nu pas echt gaat beginnen.


Sunflower - Love Letters verschijnt 23 oktober bij Challenge Records.