Extra dag
Gezien de aanwezigheid van zo een tweehonderd muzikanten uit meer dan twintig verschillende landen waaronder Indonesië, Egypte, IJsland, Brazilië, Ghana, Togo en Benin, was het geen overbodige luxe om een extra dag toe te voegen aan het evenement. De WDR Big Band gedirigeerd door Vince Mendoza kreeg de eer de festiviteiten te openen met als speciale gast de Zuid-Afrikaanse pianist Nduduzo Makhathini. Niet toevallig vond dit plaats op de Duitse nationale Day of Action for Solidarity in Diversity. 

USA special
Geen ode aan het huidige regime, integendeel, maar bijzondere aandacht voor de onderdrukking van de zwarte bevolking en haar jazzcultuur met als ambassadeurs onder meer Lakecia Benjamin, Tomeka Reid en Joy Guidry. 

  
Pianist Nduduzo Makhathini te gast bij WDR Big Band. Pianiste Nicole Mitchell en haar Black Earth Sway. De band KOJO Electro.

Een afvaardiging van het AACM, het gereputeerde Association for the Advancement of Creative Musicians uit Chicago, mocht niet ontbreken. Er werd gekozen voor Nicole Mitchell’s Black Earth SWAY. Vier dames die elk hun eigen ervaringen brachten, afwisselend parlando en gezongen. Het instrumentarium bestond uit een didley bow gitaar, percussie, piano, drums, fluit en toegevoegde elektronica. Te omschrijven als Afro-folk-futurisme opgedragen aan de NeuroSpicy Community, mensen die zogenaamd niet passen in de maatschappij waaronder autisten maar ook wie in de Verenigde Staten zijn zwarte cultuur naar voor durft te schuiven. Een veelzijdig en gelaagd concert met opmerkelijke muzikale invalshoeken en daaraan gekoppelde boodschappen. Als sleutelbegrip plaatsten ze Do right naar voor. Mitchell omringde zich met Coco Elysses, JoVia Armstrong en Zahili Gonzalez Zamora. 

KOJO Electro
Vanaf de oprichting wordt in Moers de nodige aandacht besteed aan het Afrikaanse continent. Benin behoorde deze keer tot een van de gastlanden met KOJO Electro. De naam staat voor een unie tussen Afrikaanse voodoorituelen en griottradities enerzijds en westerse jazz gepimpt met electronics anderzijds. De Brusselse trompettist Laurent Blondiau, die indertijd met Mâäk een van de boeiendste groepen uit de Belgische jazzscene oprichtte, nam het oorspronkelijk initiatief zowat een decennium geleden. Ze hadden grote pech in Moers want de voltallige Anagoko familie, de kern van het project, kreeg haar visum niet tijdig in orde. Met twee vervangende muzikanten uit Benin die toevallig in Parijs en Lyon vertoefden, werd een Plan B uitgedokterd. 

  
Trompettiste Skylar Tang en haar kwartet. Publiek luistert naar willekeurig concert. Het trio Angelika Niescier, Tomeka Reid, Eliza Salem.

Ondanks slechts een uurtje repeteren, bouwde de bende gedurende een uur lang een trance golfbeweging op. Knappe opstelling met trompettist Blondiau aan de linkerzijde van het podium en saxofonist Grégoire Tirtiaux aan de rechterzijde. Zij omkaderden de vocalisten en percussionisten waartussen ook nog bassist Lara Rosseel die enkele keren groovy te werk ging in pure Bill Laswell-stijl. Naargelang het optreden vorderde, stonden er meer en meer dansende jongeren voor het podium die tijdens het sluitstuk zelfs uitgenodigd werden op de scène. Het riep herinneringen op aan de wilde Afrika-nachten die destijds deel uitmaakten van het festival. 

X perimental N Counters (XN)
Achter deze benaming schuilt een samenwerking tussen Moers en het Britse Huddersfield Contemporary Music Festival, het grootste festival in Groot-Brittannië op gebied van free, improvisatie en elektronische muziek. Dit partnerschap mondde uit in een luik met workshops en een reeks optredens. Zo zorgde het duo van tablaspeler Shahbaz Hussain en pianiste Helen Anahita Wilson voor een indrukwekkende combinatie in de Sint-Jozef kerk. We hoorden een vloeiende maar vooral uiterst beheerste samenvoeging van beide instrumenten. Op geen enkel moment overheerste Hussain, wat niet evident is met tabla. Op die manier doken uiteindelijk parallellen op met mystieke karakteristieken bekend van bij de Armeense pianist Tigran Hamasyan. De twee illustreerden meesterlijk de kracht en impact van pure improvisatie.

  
Artist in Recidence Evi Filippou. Gellért Szabó dirigeert het Ideal Orchestra. Trompettist Nate Wooley.

Skylar Tang Quartet
De verwachtingen waren hoog gespannen voor de Europese première van de New Yorkse Skylar Tang. Deze negentienjarige wordt momenteel naar voren geschoven als de trompettist die het gaat maken. Op haar cv prijken alvast namen als Dee Dee Bridgewater, Joshua Redman en Jazz at Lincoln Center Orchestra. Tang werd geflankeerd door pianist William Schwartzman, bassist John Murray en drummer Ethan Oliver. Het kwartet presenteerde een eigengereide set. Vooral Tang haar technische vaardigheid viel op en dit zonder enige vorm van narcisme. Ze gunde haar medemuzikanten de nodige ruimte waarbij vooral Schwartzman zich profileerde. Alles was duidelijk ingebed in klassieke jazzstructuren. Telkens op het punt dat er wat extremer buiten de lijntjes gekleurd kon worden, grepen ze terug naar meer vertrouwde patronen. Uiteindelijk wel sterk maar voorlopig nog niet de nieuwe Jamie Branch.

Artiest in residentie
De Griekse vibrafoniste en pianiste Evi Filippou kreeg dit jaar de inmiddels traditionele carte blanche om gedurende een volledig jaar naar believen aan de slag te gaan met Moers als uitvalsbasis. Dat haar eerste album in 2023 onderscheiden werd als beste debuut in Duitsland heeft daar natuurlijk een en ander mee te maken. Vorig jaar trad ze trouwens al op in Moers samen met Spinifex Maxximus. Filippou stond nu op het podium met haar internationaal inEvitable extended. Het gezelschap leverde een hybride collage af van surrealistische Griekse teksten, stuiterende rock en gitaarprog met daartussen zelfs een puur crooner-moment. Tekekenend was het brengen van een compositie uit het repertoire van Lena Platonos, een boegbeeld van de Griekse elektronische muziek. Een intense concertervaring die naar een vervolg vraagt in een zaal.

  
Gitarist Sam Shalabi van The Dwarf of East Agouza. De Piano Mobil rijdt door de stad. Cimbalom-magiër Miklós Lukács.

Speciale producties
Tussen de speciale producties en optredens noteerden we het Ideal Orchestra onder leiding van Gellért Szabó. Hij had op zijn beurt een vrijkaart op zak voor een nieuwe creatie. De uitvoering hiervan had plaats in verschillende delen op diverse locaties waaronder het festivalplein. Muzikaal spektakel over heel de lijn mede door een verbazingwekkend aan elkaar rijgen van referenties als György Ligeti, Arvo Pärt, Keith Tippett en pompeuze Russische opera. 

Nog een andere première was ‘Märchenhafte Klangschaften”/ Fairy-Tale Soundscapes’ door het Amerikaanse Chroma Kollektiv samen met het Rheinstimmen Ensemble en een kinderkoor. Zowat de meest kunstzinnige en avant-gardistische voorstelling die moeilijk te omschrijven valt en dusdanig op en top Moers is.

Geen directe Miles of Coltrane tributes in Moers zoals tegenwoordig overal, wel herdenkingen van de honderste verjaardagen van Morton Feldman en György Kurtág dankzij concerten op uiteenlopende plekken.

  
Lakecia Benjamin, duo PLY, en de band inEvitable extended.

Variatie alom
Ook dit was Moers: de improvisatiesessies verspreid over heel de stad met als samensteller Jan Klare, een orgie van scratching, gekrijs en snarengeschraap door het duo PLY, een bezwerende solo-improvisatie om middernacht van cimbalom-magiër Miklós Lukács, een uiterst broos luisterspel rond het boek ‘The Living Mountain’ van Nan Shepherd met trompettist Nate Wooley geflankeerd door het New Yorkse YARN/WIRE, de psychedelische woestijnblues met een hoek af van The Dwarfs of East Agouza (!) en de rondrijdende Pianomobil met onder meer pianiste Mokoto Honda en trompettist Bart Maris.

Ondanks het enorm gevarieerd en uitgebreid aanbod bleef Moers groots in kleinschaligheid. Anno 2026 hield het festival nog steeds originaliteit en maatschappelijk engagement hoog in het vaandel, wars van elke commerciële stroming. Dergelijke houding dwingt respect af. 

• moers-festival.de