CONCERTRECENSIE. I Compani, TivoliVredenburg, Utrecht, 30 november 2025
beeld: Ron Beenen
door: Cyriel Pluimakers
Veertig jaar lang al vormt het jazz en filmmuziek ensemble I Compani een vaste waarde binnen de Nederlandse geïmproviseerde muziek. De Nijmeegse bandleider Bo van de Graaf sleepte zijn initiatief in die omvangrijke periode over grote hoogten en door diepe dalen. De afgelopen jaren is de financiering van dit ambitieuze project steeds moeilijker geworden. Belangrijke subsidiegevers trokken zich terug of kwamen toch na de nodige aarzeling over de brug. De houdbaarheid van een interessant muzikaal initiatief wordt steeds korter omdat culturele fondsen de duur van financiële ondersteuning limiteren. Door de nodige hobbels te overwinnen is De Graaf er toch in geslaagd om een tiental over ons land verspreide concerten voor elkaar te boksen.
I Compani neemt met meerdere concerten na veertig jaar afscheid van Nederland. Zondag speelde de Extended versie van het gezelschap in TivoliVredenburg.
Klassiekers
Met maar liefst zestien musici staat hij in de Cloud Nine zaal van TivoliVredenburg. ‘Tiramisú’, met een hoofdrol voor de grommende en brullende tenorsaxofoon van de leider, vormt de opener. In rap tempo volgt daarna een bloemlezing van het repertoire dat I Compani de afgelopen veertig jaar heeft gespeeld, begeleid door beelden uit hun verleden, de sportwereld en de Italiaanse cinema. De muziek is een bonte mengelmoes van het geluid van Willem Breuker, Giuseppe Verdi, Carla Bley, Tony Boltini en Sun Ra. Heerlijk is het om ‘De Blauwbilgorgel’ van dichter C. Buddingh gezongen te horen worden door Annelie Koning. Actuele bewerkingen worden er uitgevoerd van I Compani klassiekers als ‘Trionade’, ‘Luna Triste’ en de ‘Otto e Mezze Suite’. 
De geest van cineast Federico Fellini en componist Nino Rota is bijna bij voortduring aanwezig in de zaal.
Fellini en Rota
De geest van cineast Federico Fellini en componist Nino Rota is bijna bij voortduring aanwezig in de zaal. Het publiek wordt meegevoerd door een vervlogen tijdperk. De geweldige jaren vijftig, zestig en zeventig herleven: de periode dat de Italiaanse film zijn hoogtepunt beleefde. Instrumentale hoogtepunten zijn er natuurlijk ook, zoals de geweldige hobo van Maripepa Contreras, de trombone van Arjen Reeser, de trompet van Paul Vlieks en JanWillem van der Ham die beurtelings te horen is op fagot en baritonsaxofoon. De Graaf horen we afwisselend excelleren op sopraan-, alt- en tenorsaxofoon. Speciaal is de aanwezigheid van twee toppianisten: Leo Bouwmeester en Guus Janssen. Hun levendige interactie geeft extra sjeu aan de arrangementen. Janssen brengt ook nog een sprankelende versie van zijn bekende ‘JoJo Jive’ voor het voetlicht.
Bo van de Graaf presenteert het lijvige boek ‘Veertig Jaar I Compani’. Bandoneonspeler Michel Mulder.
Canon
De indrukwekkende formatie klinkt als een klok en V-Jay Martijn Grootendorst illustreert de muziek met geweldig beeldmateriaal. Ook de presentatie van het lijvige boek ‘Veertig Jaar I Compani’ vormt onderdeel van het optreden, waarna als afsluiter een bewerking van het thema van Rota’s muziek uit de klassieker ‘Otto e Mezzo’ volgt. Een concert vol nostalgie: melancholie maakt zich dan ook meester van het publiek dat grotendeels uit generatiegenoten bestaat.
Jarenlang volgden zij I Compani, van het ene naar het andere project. De leider is de vleesgeworden versie van het bekende Engelse spreekwoord ‘Take your obstacle as your stepping stone’. Vier decennia lang heeft hij lopen duwen, trekken en sleuren aan zijn orkest. De Graaf verdient dan ook groot respect voor zijn tomeloze inzet. Velen nemen een gesigneerde versie van de I Compani biografie mee naar huis: een ensemble dat definitief tot de canon van de Nederlandse improvisatiemuziek behoort, net zoals het Willem Breuker Kollektief en ICP. Bij De Graaf komt de muziek uit zijn tenen: ga er maar vanuit dat hij binnenkort met een nieuw initiatief voor de dag komt!
Nog te zien:
05/12 Paradox Tilburg
07/12 BIMhuis Amsterdam, EXTENDED concert
13/12 Hothouse Leiden
14/12 LUX Nijmegen, EXTENDED concert
19/12 De Fruitvis Rotterdam
- Boek Veertig Jaar I Compani verkrijgbaar via icompani.nl