Het evenement staat in een lange traditie van avontuurlijke Bimhuis-projecten als de October Meetings van 1987 en 1991, Summer Sessions, BimLab en City Links. Bijzonder aan de 2016-editie was dat alle musici jonger waren dan 40 jaar. In diverse samenstellingen, variërend van duo’s tot grote bezettingen werd er geïmproviseerd en gecomponeerd werk uitgevoerd. Ruim voor de October Meeting wisselden de deelnemers al plannen en ideeën uit en kregen een aantal programmaonderdelen vorm. Tijdens het evenement werd er overdag flink gerepeteerd, waarvan de resultaten ’s avond te horen waren. 

Aan het begin van elke avond lag er een keurig programma klaar met titels, bezettingen en afgesproken tijdsduur. Iets wat eind jaren ’80 en begin ’90 absoluut niet gebeurd was. Echte last minute ideeën deden zich tijdens het hoofdprogramma niet voor of het moest tijdens de jamsession na afloop gebeuren.

De historische edities van 1987 en 1991 staan in het geheugen van veel jazzliefhebbers gegrift als muzikale ontmoetingen waarbij een aantal hoogtepunten waren, maar zich ook veel artistieke mislukkingen voordeden. Legendarisch waren onder meer de uitvoeringen van John Zorn met het repertoire van Misha Mengelberg, de samenwerking tussen pianist Paul Bley en Trio Clusone en de ontmoeting van Guus Jansen met de trombonisten Conrad Bauer, Johannes Bauer en Wolter Wierbos. Een aantal hoofdrolspelers van toen liep nu drie dagen werkloos door de zaal en gangen van het Bimhuis. Opmerkelijk!

  
Pianiste Kaja Draksler, gitarist Raphael Vanoli en gelegenheidsensemble Badenhorst, Roelofs, Austbø, Brice, Eldh, Taubenfeld op het podium van Bimhuis.

Betoverende Sofia Jernberg
Hoofdvraag is of de nieuwe generatie een antwoord heeft op de vernieuwingen die vorige in gang gezet heeft. De verwachtingen zijn aan het begin van de eerste avond hooggespannen. De drie basklarinettisten Ziv Taubenfeld, Joris Roelofs en Joachim Badenhorst bijten de spits af begeleid door gitarist Reinier Baas en drummer Onno Govaert. Meteen wordt duidelijk dat de technische vaardigheid op dit moeilijke instrument de afgelopen decennia mijlenver vooruit gegaan is. Alle registers van dit instrument worden door de musici feilloos bespeeld en alle noten zijn raak. 

Minder boeiend is het optreden van het dameskwartet Rassmussen/Rave/Santos/Draksler. De musici blijven hangen in het gepiep en geknor van de jaren zestig en zeventig. Muzikale magie creëren vervolgens de Engelse pianist Alexander Hawkins en de Zweedse zangeres Sofia Jernberg. Haar bewerking van een Ethiopisch volksliedje raakt de zaal diep en haar krachtige optreden blijft als een soort halo boven de avond hangen. De volgende ensembles, waarin met name de Portugese trompettiste Susana Santos Silva een hoofdrol speelt, kunnen weinig boeien.

Na de pauze volgen een trio van drie drummers, een aantal duo’s, een compositie van Ada Rave, een grote bezetting ‘Strings/drums/reeds’ en een gitaartrio met Jasper Stadhouders. De enige uitvoering die een beetje standhoudt, betreft de compositie ‘Sextet’ van Ada Rave. Een stuk met naast krachtige ook een aantal verstilde momenten. Iets waar de avond om smeekt, na de nodige powerplay van een aantal ensembles. Vooral tenorsaxofonist John Dikeman en gitarist Jasper Stadhouders maken het erg bont. Dikeman domineert volledig ‘Strings/drums/reeds’ met zijn hopeloos gedateerde freejazz en Stadhouders lijkt zijn elektrische instrument elk moment te willen vernielen in een duel met gitaarfluisteraar Vanoli. Dit soort experimenten hebben we al eens eerder gezien: ooit waren ze misschien functioneel maar anno 2016 doen ze er niet meer toe.

  
Portugese trompettiste Susana Santos Silva, gitarist Jasper Stadhouders en de Deense saxofoniste Mette Rasmussen.

Raadsel
De tweede avond wordt voortgezet in dezelfde geest. Wel is het opvallend dat Dikeman nergens in de kleinere bezettingen voorkomt, maar pas aan het einde opgenomen is in het tutti-stuk ‘Juxtaposition’. Zijn er achter de coulissen afspraken gemaakt, die voor het publiek verborgen blijven? Helaas wordt de subtiele start van het kwintet Silva/Rasmussen/Hawkins/Eidh/Lillinger teniet gedaan door de muzikale gewichthefferij van het elektrische gitaartrio Baas/Stadhouders/Vanoli. Een concept waarvan je eigenlijk van te voren kunt voorspellen dat het artistiek niet gaat werken. 

Hoogtepunten in de tweede set vormen ‘Bolly Blood Blues’ met drie basklarinettisten en het prachtige trio Draksler/Eldh/Lillinger. Zangeres Jernberg krijgt een feature in een tweetal stukken maar slaagt er niet meer in de betovering van de eerste avond op te roepen. Ze blijft steken in enigszins gratuit klinkende geluidjesmakerij. De geconcentreerde trio-set van Draksler, Eldh en Lillinger is adembenemend. Dieptepunt van de avond vormt het slotstuk, waarbij alle musici hun zegje mogen doen. De hoofdpositie wordt al snel ingenomen door de piepende en krijsende Dikeman, waarna er geen weg meer terug is. Een goede speler heeft gevoel voor zijn omgeving, maar bij hem ontbreekt deze broodnodige antenne totaal. 

Verademing
Na twee avonden met wisselende resultaten, wordt het twijfelachtig of de derde dag tot een betere artistieke uitkomst leidt. Zangeres Jernberg bijt met trompettiste Santos en rietblazer Gibson de spits af. Ook nu blijft de betovering achterwege. Maar schitterend is de uitvoering van de compositie ‘Mixed’ door de pianisten Draksler en Hawkins, met cellist Austbø, de contrabassisten Brice en Eldh en de drummers Lillinger en Govaert. Een hommage aan een van de grote vernieuwers van weleer. De rest van de optredens gedurende de eerste set komt helaas artistiek niet in de buurt. 

  
Pianist Alexander Hawkins. Ensemble Silva, Rasmussen, Hawkins, Eldh, Lillinger. Alle 22 deelnemers van October Meeting 2016.

Basklarinettist Roelofs start de tweede set met een adembenemend trio met contrabassist Eldh en Jäger. Mooi is ook het ‘Requiem Graduale’, met de klarinettisten Badenhorst en Roelofs, basklarinettist Taubenfeld en cellist Austbø. Helaas wordt ook deze dag weer twee keer verstoord door bijdragen van tenorsaxofonist Dikeman. Zangeres Jernberg schittert gelukkig nog even in een kwartet met Rasmussen, Draksler en de buitengewoon communicatieve drummer Lillinger. De basklarinettisten Roelofs, Badenhorst en Taubenfeld luiden met gitarist Baas het festival uit met een Israëlisch volkswijsje. Een liedje dat als een verademing klinkt na drie dagen muzikaal geweld.

Geen antwoord
Het is duidelijk dat de ‘nieuwe’ generatie geen echt antwoord heeft op de grote muzikale vernieuwingen van de jaren ’60 en ’70. Drie dagen October Meeting vormen eerder een herhaling van artistieke zetten, die al eens eerder gedaan zijn. Een wedstrijd die al eens gespeeld is. Ook de jonge musici tuinen in precies dezelfde valkuilen als waar de vernieuwers van weleer in gestort zijn. Was het misschien een beter idee geweest om de jonge generatie improvisatoren te combineren met de vorige die al van zijn fouten geleerd heeft? Als de zwakkere spelers in het team van de afgelopen dagen vervangen zouden zijn door krachtige persoonlijkheden als - een paar namen - Michiel Braam, Guus Jansen, Wilbert de Joode, Michael Vatcher, Michael Moore, Wolter Wierbos en Corrie van Binsbergen hadden we beslist een betere wedstrijd gehad. Een genietbaarder evenement met een hoger artistiek resultaat. 

October Meeting 2016 met: Sofia Jernberg zang; Susana Santos Silva trompet; Morris Kliphuis hoorn; Joachim Badenhorst en Yede Gibson rieten; Mette Rasmussen altsaxofoon; John Dikeman en Ada Rave tenorsaxofoon; Joris Roelofs klarinetten; Ziv Taubenfeld basklarinet; Kaja Draksler piano; Alexander Hawkins piano; Oscar Jan Hoogland toetsen; Harald Austbø cello; Reinier Baas, Jasper Stadhouders en Raphael Vanoli gitaar, Olie Brice en Peter Eldh contrabas; Christian Lillinger, Gerri Jäger en Onno Govaert drums.