De altijd avontuurlijke Han Bennink behoeft geen verdere introductie, maar voor wie Alexander Hawkins  nog niet kent, hij is momenteel één van de snelst groeiende namen uit de Britse jazzscene. Onder het mom van een uitwisselingsproject tussen het Bimhuis en de Londense club Vortex, ontmoetten de twee elkaar afgelopen vrijdag voor het eerst. “We kennen elkaar nu al vier uur”, meldde Bennink met een trots gezicht halverwege de eerste set.

Het is een formule die we in de vrije jazz wel vaker zien, zowel tijdens jamsessies als optredens: onvoorbereid spontaan componeren en improviseren met mensen waar je nooit eerder mee samenspeelde. Er staat geen noot of akkoord op papier, er is geen vaste structuur of vorm, geen thema of afgesproken uitgangspunt. Niemand weet vooraf wat er gespeeld gaat worden, ieder idee klinkt nieuw. Dit kan erg fout aflopen wanneer er geen muzikale klik is, of ,in het geval van Bennink en Hawkins, leiden tot een meeslepende en originele dialoog.

Voortouw
Het was interessant te merken hoe het duo elkaar in de loop van de avond steeds beter leerde kennen. Tijdens de eerste set was het vooral Bennink die het voortouw nam en Hawkins in een meer volgzame rol. In de tweede set was het meer en meer Hawkins die met stevige statements en voorzichtige blikken van achter de vleugel probeerde om Bennink op andere gedachten te zetten.

Dat werkte soms juist averechts want Bennink zat – al zij het met een scherp luisterend oor – met de ogen dicht volledig in zijn eigen wereld. Bijvoorbeeld wanneer Hawkins het geheel naar een lager energieniveau wilde brengen door meer gaten te laten vallen en rustiger te begeleiden, ging Bennink hier juist recht tegenin en gaf nog eens extra gas op de drumpedalen. Het stond wel in het teken van de spontaniteit dat het gehele optreden hoogtij vierde.

  
Han Bennink en Alexander Hawkins op het podium van Bimhuis.

Hakwins liet deze avond horen dat hij een pianist is die speelt vanuit de traditie, maar dit op een zo vrij mogelijke en eigen manier. In meerdere lagen pianospel kwamen vlagen terug van onder andere Ellington en met name Monk. Soms waren er in de notenzee voor de oplettende luisteraar herkenbare stukjes te horen, die net zo snel kwamen als ze weer vertrokken. Zoals het openingsmotief van 'Take the A-train' dat vlug ontrafeld werd. Of het typerende pianospel van Monk's 'Evidence'. Ook simpele patronen en melodieën werden niet geschuwd, wat Bennink weer de ruimte gaf om zelf een nieuw idee op te zetten.

Bennink speelde zoals we hem kennen. Vol energie en creatieve ideeën. Op spaarzame momenten kwamen zijn typische karakteristieken tevoorschijn, bedoeld of onbedoeld vermakend. Zoals een drumstok in de mond stoppen en erop tikken, ritmisch rondlopen en stampen om bij terugkomst een schop tegen het bekken te geven. Of een been op de tom zetten voor een hoger geluid. De drumstokken spaarden zelfs de witte balustrade aan de rand van het podium niet.

Ontsnappen
Toch leek alles in dienst te staan van zijn muzikaliteit. En naast alle explosieve uitlatingen deed Bennink zichtbaar moeite om ook beheerst te spelen wanneer Hakwins daarom vroeg. Soms even met de drumstokken stevig op schoot om toch vooral aan de aantrekkingskracht van zijn instrument te ontsnappen.

Een van de hoogtepunten van de avond was de overgang van vrije jazz naar een traditionele en zwaar swingende blues, die na een minuut of vijf door creatief drumspel weer ongedwongen overliep in vrije jazz. Ook een spontane opening van Hawkins met een fluitend wijsje onder cajónbegeleiding van Bennink was een mooie en muzikale afwisseling. Het waren dit soort uitspattingen die ervoor zorgden dat ook het totaalgeluid niet te eentonig bleef.

• www.alexanderhawkinsmusic.com
• www.hanbennink.com