Na jaren van onzekerheid kwam in 2013 dan toch het lang verwachte lichtpunt. Het festival kreeg financiële garanties voor een duidelijk afgebakende periode. Dit ging echter gepaard met de verplichte verhuizing naar een vaste locatie. Vaarwel circustent en hippiesfeertje in het stadspark, welkom gloednieuwe concerthal. Radicaler kon haast niet, maar zelfs de grootste sceptici moesten na afloop toegeven dat de transformatie gelukt was. Er is nu sprake van een perfecte accommodatie met knusse zitjes, een aangename sfeer mede door een grote bar annex hip ingericht interieur en bovenal een fantastische geluidskwaliteit. Dat laatste is echt de grote troef geworden. Zowel concertgangers als artiesten waren het daar over eens. 

IJzersterk
Gelukkig ging de hele omschakeling niet ten koste van muzikale kwaliteit en stelden festivaldirecteur Reiner Michalke en zijn ploeg weer een ijzersterk programma samen. Zekerheden als The Morning Sessions, Concerts In The Dark en het nachtprogramma werden daarbij behouden. 

Een van de sterkste concerten was dat van de Noorse drummer Paal Nilssen-Love en zijn Large Unit. Wat meteen opviel was de originele opstelling: een drummer en een bassist langs elke kant van het podium, met daartussen de stormtroepen gevormd door een vierkoppige blazerssectie, strategisch nog versterkt door een gitarist en een dj. Dit gezelschap trakteerde de zaal op een welgerichte krachtvertoning met oor voor subtiliteit en originaliteit, zeker in de solo’s. Een scratcher die klonk als een tubaspeler en een gitarist in het spoor van Fred Frith zorgden voor een paar hoogtepunten in deze set. ‘Luider en vlugger is meer’ was hier de leuze. Een verantwoorde visie dankzij een doordachte opbouw. 

  
Paal Nilssen-Love en zijn Large Unit. Gitariste Ava Mendoza van Frith's Gravity Band. Orchestre National de Jazz onder leiding van Olivier Benoit.

Paal Nilssen-Love stond de dag nadien op hetzelfde podium voor een duoconcert met Arto Lindsay. Dit was een big bang van een ander kaliber. Van een echte dialoog tussen beiden kon je moeilijk spreken. Ze ramden gewoon tegen elkaar op en toch vormde deze geluidsorkaan een samengesmolten geheel. Lindsay had er zelfs duidelijk plezier in en glimlachte af en toe tussen zijn gitaaruithalen door. Een puur stukje exorcisme van het typische Moers-type dat erg in de smaak viel bij een enthousiast publiek. 

Minder geslaagd was het duoconcert van Jaki Liebezeit en Marcus Schmickler. Hun opeenstapeling van repetitieve computerbeats en droge drumslagen verzandde in een ongelooflijk eentonig gedreun. Een concert waarbij de meeste mensen de bar opzochten.

Weer heel wat anders was het duoconcert van veteranen Joey Baron en Robyn Schulkowsky. Hij rustig gezeten achter zijn drumstel, zij eerder als een tai-chibeoefenaar rechtop staand achter haar percussie-installatie. De twee kennen elkaar al jaren door en door. Het werd dan ook een uiterst aangename uitwisseling van nieuwtjes, doorspekt met een paar pittige details. Geen vurige dialogen of bitsige steekspelletjes maar een professionele symbiose van twee vakkunstenaars. Zoals de beste schrijvers taal en woord hanteren, goochelden zij subtiel met hun instrumenten. 

Vriendschappelijke band
Een van de succesformules van Moers is de jarenlange vriendschappelijke band die het festival opbouwt met muzikanten. Onder diegenen die er regelmatig terugkeren bevindt zich Fred Frith. Deze editie kwam hij voor de live-uitvoering van zijn legendarische plaat ‘Gravity’ uit 1980. Hiervoor liet hij zich omringen door een uitgebreid gezelschap van jongeren waarbij vooral gitariste Ava Mendoza opviel. Zij speelde zich ook al in de kijker diezelfde ochtend tijdens de befaamde morning sessions.

   
Ideal Bread met blazers Josh Sinton en Kirk Knuffke. Ook Han Bennink en Oscar Jan Hoogland traden op.

Frith en zijn bende trakteerden de zaal op een dolle rit door een geluidsdecor van pop, avant-garde, exotica, Keltische folkbombast en zelfs versneden disco aan de hand van ‘Dancing In The Street’. Terug te vinden op zijn plaat en ooit een hit voor Martha and The Vandellas en later nog eens de hitparade ingezongen door Bowie en Jagger. Frith sloot het concert af in pure Randy Newman-stijl met een stukje solopiano. Een dolenthousiast publiek vroeg een toegift en kreeg nog een typisch Frith-moment: gitaarnoise omkaderd door een al even uitgelaten orkest. Er waren dit jaar opmerkelijk veel duoconcerten, maar ook heel wat grotere formaties. Een evolutie die enkel is toe te juichen in deze onzekere tijden waarbij cultuur - en jazz in het bijzonder - getroffen wort door een kortzichtig politiek beleid. Olivier Benoit, sinds een tijdje de nieuwe leider van het Franse Orchestre National de Jazz, weet er van mee te spreken. Zijn benoeming lokte van meet af aan een storm van kritiek en wantrouwen uit. Gelukkig legde hij dit alles naast zich neer en vaart hij zijn eigen koers. 

De nieuwe cd ‘Europa Paris’ is in elk geval overal lovend onthaald en in Moers bewees hij dat het ONJ ook live de juiste richting uitgaat. Het gezelschap etaleerde een kleurrijk geschakeerd patroon, gerealiseerd door de verschillende secties. De repetitieve elementen werden inventief aangevuld met een eigen codetaal waarvan de grammatica steeds complexer werd naargelang het concert vorderde. Op die manier genereerden ze verschillende raamvertellingen en parallelle universums. 

Jean Louis
Jean Louis, het eveneens vanuit Frankrijk opererende trio maar met internationale bezetting, illustreerde dat jazz, rock en volume nog steeds gecombineerd kunnen worden zonder clichés. Een powertrio met kennis van de juiste driehoeksverhoudingen.

  
Toetseniste en ‘artist in residence’ Julia Hülsmann met zanger Theo Bleckmann. Sun Ra Arkestra met de 90-jarige Marshall Allen (m).

Sinds een aantal jaren hebben ze in Moers ook een ‘artist in residence’. Ditmaal was de eer voor pianiste Julia Hülsmann. Een van haar inspanningen betrof dit festivalconcert waarvoor ze gloednieuwe composities neer pende. Haar opvallendste partner in het kwartet was vocalist Theo Bleckmann, die net als de overige musici alle registers open trok. De poëzie van de onthaasting stond centraal, vandaar ook dat Hülsmann een van haar songs de titel ‘Walking Is Not Enough’ gaf als protest tegen de ons continu voorbijrazende realiteit.

Nog een andere vaste troef in Moers is de traditionele delegatie uit Brooklyn. Dit jaar was het aan onder meer Ideal Bread om deze rol van New Yorkse ambassadeur op zich te nemen. Het kwartet met Josh Sinton (baritonsaxofoon), Kirk Knuffke (cornet), Adam Hopkins (contrabas) en Tomas Fujiwara (drums) vervulde deze taak met verve. Hedendaagse jazz van het avontuurlijke type met verrassende wendingen, sterke solomomenten en een hecht groepsgeluid. 


Soundscapers en shapeshifters van dienst waren de Noren van de Sjur Miljeteig Group en ze waren hiermee het perfecte intro voor The Sun Ra Arkestra met de negentigjarige Marshall Allen. De ouderdomsdeken van het festival was de enige van de kleurrijke bende die het hele concert recht bleef staan. Gehuld in de nodige glitter bracht het gezelschap zijn planetaire boodschap met een aanstekelijke levensvreugde en het obligate rondje door de zaal op het einde van het concert. Hét bewijs dat er in Moers nog steeds plaats is voor jazz met een fikse knipoog.

• www.moers-festival.de