Het muzikale leven van Ig Henneman heeft twee kanten. Binnen de jazz- en improvisatiemuziek manifesteert zij zich als bandleider, altvioliste en componiste, binnen de hedendaagse gecomponeerde muziek als componiste. Morgen wordt zij 65 jaar en die mijlpaal valt samen met het jaar 1985, toen zij zich voor het eerst als bandleider en componiste manifesteerde. Het dubbele feest krijgt gestalte door de geboorte van het Ig Henneman Sextet, waarmee de Amsterdamse vanaf vandaag een tournee door het buitenland afwisselt met vijf concerten in eigen land. Het laatste is op zondag 19 december in Amsterdam. En bovendien komt ter gelegenheid van het dubbeljubileum de zesdelige cd-box ‘Ig Henneman Collected 1985-2010’ uit.

“Ik liep met de gedachte mijn oude albums uit te brengen”, zegt de altvioliste. “Ik ben gewoon gaan luisteren en toen gaan zoeken. Van de oudste cd had ik er nog twintig in de kast staan. En omdat ik vooral artistiek wilde kiezen, besloot ik cd’s bij te maken. Ik ben weliswaar in 1985 begonnen, maar de eerste kwintet-cd ‘In Grassetto’ dateert van 1991. Het volgende album dat aan de orde kwam was de tentet-plaat ‘Repeat that, Repeat’ uit 1996, waarna vervolgens mijn keuze viel op ‘Strepen’ van het Henneman Strijkkwartet met harpiste Godelieve Schrama uit 2005. Voor Godelieve schreef ik een harpsolo plus een stuk voor twee altviolen, cello en harp. Ik heb twee stukken volledig uitgeschreven. Deze kant van mijn werk is niet zo bekend, dus die wilde ik ook belichten.”

“’Strepen’ van Henneman, Henneman & De Swaan uit 2005 is een dvd, waar ik een nieuwe productie van wilde maken. Nu is het een septet-cd geworden. Na 2005 volgde een wat vrijere periode, vooral door mijn samenwerking met Ab (rietblazer Baars). Dat leverde de duo-cd ‘Stof’ uit 2006 op en die koos ik omdat ik vond dat Ab in deze box niet mocht ontbreken. Zodoende had ik al vijf albums in mijn doosje. Het Queen Mab Trio is niet mijn band, maar toen ik onlangs de jaren 2002 tot 2006 weer eens ging beluisteren, heb ik mijn eigen werk eruit geplukt. Daar heb ik met ‘Seasaw’, ‘Thin Air’ en eigen opnames een compilatie van gemaakt en zo ben ik dus met deze ‘Galina U’ op een totaal van zes gekomen.”

Mischa Andriessen
Bij de cd-box wordt een boekje geleverd van 32 pagina’s, samengesteld door Mischa Andriessen (ook medewerker van het webmagazine Jazzenzo) en met foto’s van onder meer FC Gerania, de popgroep waarin Ig Henneman van 1977 tot 1984 speelde.

Die periode bij FC Gerania is opmerkelijk te noemen, omdat Ig Henneman de klassieke periode waarin zij verkeerde na haar conservatoriumstudie, verruilde voor een popcarrière. “Ik studeerde een jaar piano toen ik vijf was”, blikt Ig Henneman terug. “Toen ik elf was ging ik viool spelen en daarna altviool. Ik heb jaren in symfonieorkesten gespeeld en les gegeven. Zo speelde ik vaak in het Nederlands Ballet Orkest. Dat was heel erg leuk, vooral omdat je meerdere concerten van één reeks uitvoerde. Ik was nooit ergens in vaste dienst. Op het conservatorium luisterde ik al naar popmuziek. Eind jaren zeventig kwam ik terecht bij de workshops van Nedley Elstak. Toen hij in 1983 de Boy Edgarprijs kreeg, was ik lid van zijn groep. Nedley was erg geïnteresseerd in de twaalftoonsmuziek. Bij hem heerste een mooie mix van jazz, vrije improvisatie en gecomponeerde muziek. Ooit heb ik ook nog met de strijkers van Willem Breuker meegespeeld. Dit alles is een soort optelsom van wat je al die jaren zoekt en luistert.”

“In 1984 wilde ik stoppen met FC Gerania en eigen muziek gaan maken. Toen ik daarmee begon heb ik vooral geluisterd en nagedacht over hoe en wat. De altviool was in 1985 nog zeldzaam. Je kwam hem zeker niet tegen in de richting waarin ik ging. Ik heb me altijd laten inspireren door blazers, niet door strijkers. Ik leefde van 1969 tot 1978 met J.C. Tans. Hij liet me Albert Ayler horen en Ornette Coleman op zijn plastic viool. In die tijd leerde ik dus dit soort muziek kennen. Ook Ben Webster en Archie Shepp kwamen voorbij. Jazz is altijd belangrijk voor me geweest, ook toen ik pop speelde.”










Ig Henneman: "Ik heb mijn eigen normen en heb daar veel plezier in. Zo hoop ik het nog jaren vol te houden." Foto © Francesca Patella.

Filmmuziek
“Sinds 1985 componeer ik ook voor anderen. Het eerste dat ik schreef was kamermuziek en ook veel muziek voor film. Het is heel fijn om in opdracht te schrijven. Dat kun je tot je dood blijven doen. Spelen en toeren niet. Want het leiden van een band is zwaar. Componeren is in je eigen hoofd gaan zitten. Je moet blijven denken. Bij geheel uitgeschreven werk moet alles tot op de punt kloppen. Verbeelding moet je in noten vatten en codes zo opschrijven dat anderen het begrijpen. Dat is een intellectuele bezigheid. Het is ontzettend fijn om maanden aan één ding bezig te zijn. Schrijven voor improvisatiemuziek is anders. Je wilt je immers door je musici laten verrassen. Dat kan alleen in een heel duidelijk kader.”

Bij toeval kwam Ig Henneman bij de altviool terecht. “Ik speelde in het Asko Ensemble en daar hadden ze te weinig alten. Vanaf de eerste keer dacht ik: dit is mijn instrument. Het is weliswaar een gewoon strijkinstrument, maar toch volstrekt anders dan een viool. Er zijn andere partijen voor de alt, altviolisten zijn anders dan violisten. De viool is in klassieke muziek het instrument waar je op schittert. Dat kan op een altviool ook, maar je hebt een minder hoog timbre. Hoewel ik op de viool  vooral klassiek heb gespeeld, heb ik vrijwel nooit het hoge register gebruikt. De altviool is meer een instrument voor ensembles. Je kunt er echter ook mooi solo op spelen. Je krijgt een ander geluid en ik doe er dingen op, die anderen niet of niet veel doen. Het is vooral een instrument voor dat afwijkende. Ik houd van lage stemmen en warmte. Zo heb ik ook een voorkeur voor mannenstemmen. Kortom, op een altviool kun je je eigen geluid ontwikkelen.” De viool raakt Ig Henneman nauwelijks nog aan. “Soms om dingen uit te proberen. De viool raakt steeds verder uit mijn leven.”

Een ramp
De bezuinigingen die de kunstsector bedreigen, noemt Ig Henneman een ramp. “Het zijn niet alleen de bezuinigingen, maar ook dat er steeds meer wordt gekeken naar wat de markt wil. Het is essentieel dat kunst een richting zoekt die zich tegen de stroom in blijft ontwikkelen. Wat de regering nu voor ogen staat is absurd. Men wil met marketing meer publiek trekken. Je moet mensen op andere manieren verleiden. De meeste musici krijgen subsidie als ze meer dan tien concerten kunnen geven. Wij kunnen dat, we komen meestal uit op zestien. Maar anderen? Ik ondervind tot nu toe dus nog niet veel last. Maar je moet voor een kleine bijdrage zóveel laten zien.”

“Ik ben ook zakelijk leider van de Stichting Wig. Daar is een beetje budget voor. Ik doe wel eens producties, componeer, zo lukt het allemaal wel. Ook de series concerten brengen geld binnen. Ik heb inmiddels een enorm bedrijf. Dat de cd-markt is ingestort, daar heb ik niets van gemerkt. Mijn label was klein en is het nog altijd. Er gaat steeds meer via internet. Wij krijgen geen subsidie, we gaan van project naar project. Dit jaar had ik een groot project, volgend jaar is Ab (Baars, partner van Ig Henneman) weer aan de beurt. Zo verdelen we de aandacht. Vorig jaar hadden we drie tournees, 45 concerten, dat kun je gewoon niet meer aan. Ik heb liever één tournee per jaar. Dat heeft ook met de leeftijd te maken.”










Het Ig Henneman Sextet is speciaal in het leven geroepen voor de Kindred Spiritstournee.

“In 2003 dacht ik: ik ga maar eens stoppen met die alt. Toen brak ik mijn pols. Nadien besefte ik dat ik nog wél wilde spelen. Maar ik kan geen uren meer studeren. Je bent op je instrument, wat je op dat moment zelf bent. Bij klassiek gaat het zó om technische normen. Ik heb mijn eigen normen en heb daar veel plezier in. Zo hoop ik het nog jaren vol te houden.” En dan lachend: “Ik ben voor deze jubileumtournee niet voor niets een nieuwe band begonnen. Als het bevalt gaan we gewoon door.”

Het programma Kindred Spirits is een eerbetoon aan geestverwanten als Thelonious Monk, Emily Dickinson, Jimmy Giuffre, Ian Dury, Galina Oestvolskaya, Misha Mengelberg, Morton Feldman en Francesco Landini. Het nieuwe Ig Henneman Sextet bestaat uit geestverwanten met wie de leidster al jaren speelt zoals contrabassist Wilbert de Joode, basklarinettiste Lori Freedman en pianiste Marilyn Lerner uit Canada, met wie Ig Henneman het Queen Mab Trio vormt. Plus twee nieuwkomers: saxofonist, klarinettist en shakuhachispeler Ab Baars en de Berlijnse trompettist Axel Dörner.

Guus Janssen
Bij de Nederlandse première van de Kindred Spiritstournee op 12 december in Club Phil te Haarlem treedt het Ig Henneman Sextet op met pianist/componist Guus Janssen op het Cavaillé-Collorgel in de Grote Zaal van de Philharmonie. De tournee wordt op 19 december in het Bimhuis feestelijk afgesloten met een carte blanche, waaraan medewerken violiste Heleen Hulst en pianist Gerard Bouwhuis piano in een nieuw werk van Henneman; het Trio Andy Moor elektrische gitaar/Ig Henneman altviool/Terrie Ex elektrische gitaar en improvisaties; pianist Reinbert de Leeuw met de 5e Pianosonate van Galina Oestvolskaya en saxofonist Michael Moore en een dj.

Concertdata
12-12 Philharmonie Haarlem, 14-12 Grand Theatre Groningen, 15-12 Schouwburg Maasmechelen (B), 16-12 De Lindenberg Nijmegen, 17-12 De Singer Rijkevorsel (B), 18-12 Hot House Leiden, 19-12 Bimhuis Amsterdam.

Daarvoor gaf het Ig Henneman Sextet vanaf 2 december negen concerten in de Kindred Spiritstournee in Engeland, Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië. 

• www.stichtingwig.com