Dino Saluzzi, broer Felix en Anja Lechner brachten in een uitverkocht Paradox muziek vol weemoed en gedempte passie.

Een fysiek grote man, met een evenredig hart, die niet alleen een muzikale boodschap kwam brengen, maar ook een van vrede en een pleidooi voor behoud van onze wereld. Geboren in het nietige dorpje Campo Santo in het (onbekende) noorden van Argentinië is deze reus zijn eenvoudige afkomst trouw gebleven. Gesecondeerd door zijn broer Felix op tenorsaxofoon en klarinet, en celliste Anja Lechner toonde de bandoneonist zich kwetsbaar, moe van het reizen en tegelijkertijd vreugdevol dat hij een uitverkocht Paradox mocht vergasten op muziek vol weemoed en gedempte passie. Niet perfect zijn en onder ogen zien dat je als mens perfectie nooit kunt bereiken. Dino Saluzzi’s woorden waren zo gemeend, omdat hij ernaar leeft. En daarom was zijn concert ook zo memorabel.

Als je aan Argentinië denkt, denk je aan tango. Aan de dansbare Tango Nuevo, die in Astor Piazzolla de grootste voorvechter kent en daardoor vele miljoenen volgelingen telt. De muziek van Dino Saluzzi heeft daar niets mee te maken; zijn en Piazzolla’s enige overeenkomst is de bandoneon. Jimi Hendrix vergelijk je toch ook niet met Eddy Christiani, louter omdat beiden gitaarspelen?

Nee, Saluzzi leeft voort in de eeuwenoude overlevering van zijn geboortestreek. In het eerste stuk al hoor je invloeden van indianenmuziek, verderop klinkt zijn bandoneon als de viool en accordeon in jiddische muziek. Muziek die huilt en lacht, maar met een consequente onderlaag van hoop op betere tijden. Met de wetenschap dat het altijd nog slechter kan.


Bandoneonlegende Dino Saluzzi (l), Felix Saluzzi op tenorsaxofoon en klarinet en celliste Anja Lechner (r) in Paradox.

Misschien zit in dat laatste de oerkracht van Saluzzi’s muziek. Hij brengt geen treurzangen, geen pikzwarte donderpreken. Altijd is er de verbinding met het leven, de kringloop ervan, de onomkeerbaarheid, de in vele eeuwen verworven wijsheid en daardoor het besef dat het leven waard is om te worden geleefd.

De bandoneon van Dino Saluzzi kermt, deint, lacht met tranen. Hij is melancholisch en uitbundig tegelijk. Nergens spat hij uit zijn voegen. Hij kan slechts klanken uitbrengen als die worden aangeblazen door een zucht uit de ziel van zijn bespeler. En dit alles wordt dan versterkt door de aanwezigheid van celliste Anja Lechner en rietblazer Felix Saluzzi. Lechner zet haar donkere dissonanten af tegen de relatieve lichtheid van de bandoneon, om er op andere momenten samen mee kopje onder te gaan.

Het geluid van de cello krijgt van Anja Lechner een loepzuiver karakter. Ze strijkt nergens tegendraads, laat daarentegen de noten pregnant hun werk doen. Felix Saluzzi, de negen jaar jongere broer van de 76-jarige Dino, hanteert tenorsaxofoon en klarinet. De tenorsax klinkt bij hem nooit zoals wij hem kennen: als haantje de voorste bijvoorbeeld in jazzbezettingen. Felix Saluzzi bespeelt hem als was het een fluit, met lange melodische lijnen die zich om het kermende hart van de bandoneon vleien. En soms legt hij daar dan zijn klagende of tot vrolijkheid stemmende klarinet tegenaan. Maar ook zijn samenspel met de cello is om door een ringetje te halen: zijn hese tenorlinies sluiten krachtig aan bij de lang aangehouden strijkersklanken van Anja Lechner.

Een concert derhalve vol verrassingen, vol muzikaal vuur, vol menselijke onvolkomenheden, vol improvisaties en daardoor zo mateloos mooi. Muziek die aansluit bij de cyclus die de natuur volgt, op en neer, heen en weer, maar altijd overlevend. Dat pleidooi zette Dino Saluzzi in Paradox niet alleen in woorden om, maar mét Anja Lechner en broer Felix in een tel van de eeuwigheid. En dát heet dan muziek. Aanwezig en meteen weg. Echter als een grafsteen in je geheugen gebeiteld.

• www.saluzzimusic.com