CONCERTRECENSIE. Christoph Stiefel Inner Language Trio, ’t Schuttershof Middelburg, 8 februari
beeld: Eddy Westveer
door: Mischa Beckers
De Zwitserse pianist Christoph Stiefel startte in 1980 de funkband Stiletto. Hij bekwaamde zich steeds meer in fusion en jazz en formeerde, na een verblijf van vijf jaar bij Andreas Vollenweider, zijn eigen jazztrio en –kwartet. Stiefel ontwikkelde een eigen muzikaal concept. Hoe dat uitpakt met zijn Inner Language Trio maakte hij duidelijk in ’t Schuttershof in Middelburg.
Het veelzijdige Inner Language Trio van de Zwitserse pianist Christoph Stiefel met contrabassist Thomas Lähns en slagwerker Lionel Friedli in Middelburg.
Inner Language is gebaseerd op de ideeën van de Russische psycholoog en filosoof Lev Vygotksi. Stiefel gebruikte die om de muzikanten in het trio ieder hun eigen muzikale taal te laten spreken zonder dat er één domineert. Een typische component daarin is de overlap van ritmes, isoritmiek in Stiefels geval. Isoritmiek is een mal om te componeren, waarbij de melodie en de daarbij behorende onderdelen, zoals de ritmes, elkaar niet per se hoeven te volgen.
In ’t Schuttershof klonk jazz met een flinke dosis energie, maar ook ingetogener stukken, opgebouwd uit kalme ritmiek en lyrische klanken. In die laatste categorie produceerde Stiefel in zijn eentje kleine patroontjes of enkele samenklanken die hij ter plekke onderwierp aan een grondig onderzoek en flink varieerde. Soms kleurden bassist Thomas Lähns of Lionel Friedli op drums daarbij licht. Zo creëerde het trio warme golven waarop het goed meedrijven was.
Totdat je ging opletten wat er werkelijk speelde. Houvast bij een onderliggend ritme of melodie verdween na verloop van tijd door een subtiele verschuiving. Dat was knap. Het verschil in perceptie van wat er plaatsvond en de realiteit zette je regelmatig op het verkeerde been. Verschillende maatsoorten en ritmes konden gelijktijdig klinken en partijen werden onder en langs elkaar heen geschoven, maar het eindresultaat klonk als één samenhangend geheel. Dat was eigenlijk de essentie van het concert. Ook in de meer energieke stukken. Daar ontstond een groove die bij vele bezoekers minimaal het hoofd deed meeknikken.
Christoph Stiefel Inner Language Trio in ’t Schuttershof in Middelburg.
Vaak starten Stiefel en Lähns daarbij unisono een lijn. Eén van de twee ging er mee aan de haal door initiële kleine verschuivingen en gezamenlijk breidde men die uit. Uiteindelijk kwamen de verschillende cadansen weer bij elkaar en startte een nieuwe ronde of zette een nieuw blok in. Stiefel gebruikt de ritmische verschuivingen om een spanning te creëren als uitgangspunt of draagvlak voor de melodieën en improvisaties. Bepaalde stukken bouwden sterk op een dergelijk melodie, die soms boven het geheel leek te zweven. Maar er waren ook momenten dat de melodie wat ondergesneeuwd leek in het geheel.
Soleren deden de heren gedreven en geïnspireerd. Stiefel bediende zich vaak van lekker wringende en dissonante tweeklanken, die hij in razend tempo op het klavier vond. En ja, ook hier weer veel nadruk op ritmiek en cadans of de perceptie daarvan, voortbouwend op en dwars er tegenin. Ook bij Lähns. Zijn solo’s waren percussief en expressief. Friedli hield het aanvankelijk bij wat kortere tussentijdse improvisaties en eenmaal barstte hij los in een explosieve en fascinerende aaneenschakeling van door elkaar lopende patronen
Bij de eerste stukken van het concert zat er veel diversiteit in een uitvoering. Plots klonk dan ook een stukje swing in vieren of een break met harde accenten, op onverwachte plaatsen. Meer naar het einde van het concert ontaardde het in dwingende, meeslepende en doordenderende grooves.