Bezeten samengaan van jazz en Zuidafrikaanse muziek CONCERTRECENSIE. Mete Erker en Taiwa Jazz Band. Tilburg, Paradox, 11 juni 2010. Voorafgaand aan dit slotstuk van een weken durend accent op het gebied van wereldmuziek zijn in de stad allerlei activiteiten gepland. Muziekpodium Paradox heeft een aantal jaren geleden samenwerking gezocht met Mundial en zo kon het gebeuren dat de Zuidafrikaanse groep Taiwa Jazz Band optrad met de Nederlandse tenorsaxofonist Mete Erker.
beeld: Stef Mennens
door: Rinus van der Heijden
Tilburg is al jarenlang het thuishonk van Festival Mundial. Het ruim twintig jaar oude festival heeft zich als een zwam door zijn hometown verspreid met een mix van (wereld)muziek, dans, poëzie, educatie, workshops, debatten, uitwisselingen en infotainment. Tijdens een weekeinde van juni ligt het zwaartepunt van Mundial elk jaar in het Leijpark in Tilburg, waar twee dagen lang in festivalvorm mondiaal bekende musici aanwezig zijn en hun aanwezigheid telkens zo’n honderdduizend belangstellenden trekt.
![]()
In aanloop naar Festival Mundial trad saxofonist Mete Erker in Paradox op met de Zuidafrikaanse Taiwa Jazz Band.
Het werd deze avond een prikkelend concert, dat in twee gedeelten uiteenviel. Voor de pauze speelde de Taiwa Jazz Band voornamelijk eigen werk, zónder Mete Erker. Maar ook een stuk van Abdullah Ibrahim, ‘our father in music’, zoals de jongens bedeesd maar o zo trots meedeelden. In het tweede concertdeel deed Mete Erker wel mee en lag de nadruk van het repertoire op jazzgroten uit de jaren zestig, de favoriete periode van de tenorsaxofonist.
Voor aanvang van het concert vertelde ‘leider’ Erker iets over de Zuidafrikanen. Dat ze nog jong waren was te zien; de pianist oogde niet ouder dan een jaar of veertien. De Taiwa Jazz Band komt voort uit de muziekschool van Tembisa, een township ten noorden van Johannesburg. Deze muziekschoolleerlingen spelen pas drie jaar muziek, waarbij hun voorkeur voor jazz meteen opvalt.
Als het concert van de Taiwa Jazz Band het enige programma-onderdeel was geweest, dan had je – zelfs rekening houdend met de amateurstatus – er na één set wel genoeg van gehad. De muzikale techniek van de individuele bandleden was weliswaar aandoenlijk, maar bepaald ook matig. Dat werd echter gecompenseerd door hun enthousiasme, puurheid én eerlijkheid. Soms liepen de tempi te traag, waren de inzetten te ongelijk, deden ze net iets te veel hun best om hun fouten te maskeren.
Vlam in de pan
Maar dan sloeg plotseling de vlam in de pan, bijvoorbeeld bij een Braziliaans getint nummer, waarbij de percussionisten zongen en de tenorsaxofonist van de groep, in de traditie van de grootste powerblazers uit de jazz, met gekromd opgetrokken been en als het ware bungelend aan zijn instrument, het laatste restje lucht uit zijn lichaam perste. De muziek werd er echt niet beter van, maar het was deze bezetenheid die bij elk lid van de band doorgloeide, die het concert zijn aparte cachet meegaf.
![]()
De Taiwa Jazz Band komt voort uit de muziekschool van Tembisa, een township ten noorden van Johannesburg.
Na de pauze kreeg het optreden een heel andere signatuur. Uit vier repetities was een samenwerkingsverband ontstaan tussen de Zuidafrikaanse jongens en Mete Erker. Deze coöperatie werd gekenmerkt door vriendschap en bewondering van Afrikaanse zijde en de wil om er het beste uit te halen plus uitdieping van culturen van de kant van de tenorsaxofonist/leider. Eigen inbreng van beide zijden was daarbij cruciaal.
Dat eigen gezicht kwam mooi tot uitdrukking in de vertolking van de Pharoah Sanderscompositie ‘The Creator Has A Masterplan’: het stuk eindigde met de beginstrofen van Coltrane’s ‘A Love Supreme’. Trane kwam uitgebreider aan bod in een eigengereide versie van diens ‘Naima’. Ook componist/contrabassist Eric van der Westen, die vele malen in Zuid-Afrika optrad en de Taiwa Jazz Band daar zeker van kent, werd eer aangedaan met de uitvoering van zijn compositie ‘Bolutu’.
Tussen al die grote namen had de pianist van de Taiwa Jazz Band het aangedurfd een nieuw eigen werkje te posteren: ‘Paradox’ – hoe toepasselijk. Dat het wel héél dicht tegen het klassieke ‘Somewhere Over The Rainbow’ aanschurkte, mag hem gezien zijn jeugdige leeftijd, worden vergeven…
Schotse kilt
Het concert eindigde met een Zuidafrikaans stuk - waarin een danseres en een van de percussionisten, met ontbloot bovenlijf en gehuld in een Schotse kilt een duivelse dans uitvoerden - en mag worden gerekend tot het erfgoed van Festival Mundial. Dans en muziek ontsierden het optreden zeker niet, met deze gezellige afzwaaier werd de band tussen westerse geïmproviseerde- en Afrikaanse (toch dé bakermat van jazz) muziek alleen maar verstevigd.
© Jazzenzo 2010