Mark Turner in Nederland.
Foto © Richard Lee.


Een maand geleden was tenorsaxofonist Mark Turner in ons land voor een viertal concerten. Allereerst was daar het concert met de Kurt Rosenwinkel Group in het Bimhuis Amsterdam, gevolgd door een drietal concerten met het Matthieu Chazarenc Project. Naast Roosendaal en Dordrecht was het muzikale gezelschap op 27 mei in de Paradox Tilburg. Naast Turner stonden deze avond Hein van der Geyn (bas), Nelson Veras (gitaar), Matthieu Chazarenc (drums) en Harmen Fraanje (piano) op het podium. Na afloop van het concert sprak Jazzenzo redacteur Erno Elsinga met Mark Turner.

EE: Wat is je drive in muziek, je standpunt?
MT: Wow, dat is een heftige vraag. Als kunst of algemeen? Het zijn eigenlijk verschillende dingen. Algemeen is muziek maken vooral het geven van een bepaalde ervaring aan mensen die ze anders niet zouden hebben. Zonder dat ik een compromis sluit ten opzichte van mijn muzikale doel. En specifiek: alles waar je affiniteit voor hebt. Een verbinding leggen tussen ‘het’ en de manier waarop je in het leven staat. Hoe je ‘interact’ met anderen. Waarom ben je hier, wat ben je van plan, hoe focus je op je eigen leven. Dat is de hoofdreden dat ik muziek maak. En wat ik verder interessant vind; hoe vul je de details in? Sound, harmonie, ritme, zelfs techniek of instrumentbeheersing. Concentratie in je spel. Hoe speel je met anderen? Het zijn deze details die je kunt relateren of gebruiken in allegorieën of metaforen, en dat kun je relateren naar dingen buiten de muziek. Het geeft anderen kracht. En het geeft je kracht in de andere dingen die je doet in je leven. Muziek is een goed medium hiervoor.

EE: Je bent geïnspireerd door mensen als Coltrane en Dizzy Gillespy. Zijn er nu mensen, in de hedendaagse muziek, door wie je geïnspireerd raakt?
MT: Zeker, daar zijn er veel van. Kurt Rosenwinkel, Ben Street, er zijn er zoveel. Jeff Ballard, veel mensen met wie ik speel eigenlijk. Don Kennery, pianist Etan Iverson, Jim Black die vanavond ook speelde, veel mensen van mijn generatie.

EE: Wat waren tot nu toe je hoogtepunten als het gaat om muziek?
MT: Het spelen in de Kurt Rosenwinkel Group sinds 1993 geloof ik. Ik heb veel geleerd door het spelen met Kurt en Jeff Ballard en Ben Street. Naast andere projecten is dat wel het hoogtepunt, en het meest leerzame proces geweest in mijn muzikale ontwikkelingen tot nu toe. Dát, en het recente trio dat ik heb met Jeff Ballard en Larry Grenadier. Phoe, ik weet niet, het is zoveel. Dit zijn misschien de twee belangrijkste.

EE: Rosenwinkel zijn muziek draait om melodie, harmonie, maar bovenal de sound die de muziek zo aantrekkelijk maakt.
MT: De sound is erg belangrijk. En in deze muziek is veel aandacht voor detail. We hebben erg veel geoefend. Aan alles wordt veel aandacht besteed; hoe lang zijn de composities, de composities zelf, hoe is de sound, de balans, hoe ziet de setlist eruit. Aan een soundcheck voor een optreden wordt erg veel aandacht besteed en duurt daarom vaak lang. We gaan nooit het podium op om zomaar wat te spelen.

EE: Je maakt veel gebruik van het Mehldau Trio: Jeff Ballard, Larrie Grenadier en Jorge Rossi. Niet dat ik het erg vind, integendeel,
MT: Het is gewoon de scène waarin ik verkeer. Het is duidelijk dat ik ze graag mag. Toen ik voor het eerst in New York aankwam leerde ik al snel Brad Mehldau kennen die daar al woonde. Larry kwam ik in Boston tegen, samen met Rossi. We studeerden aan de Berkley School. Larry is weer van Californie, en met hem speelde ik in de All State Highschool Band toen we een jaar of achttien waren. Veel mensen van Berkley en uit Californie zijn later naar New York gegaan. Zo is die club bij elkaar gekomen. Larry Grenadier is weer een goede vriend van Jeff Ballard, en zo verder.

EE: Waar woon je eigenlijk?
MT: Ik woon nu in New Haven sinds 1996. Volgende maand verhuis ik terug naar Brooklyn. Dus ik kan niet meer zeggen ‘I love New Haven’

EE: Je speelde vorige maand met Rosenwinkel in Amsterdam. Daarna met de groep van vanavond een drietal concerten. Verbleef je al die tijd in Nederland?
MT: Ja, we hebben bij Hein vd Geyn gelogeerd in Dordrecht.

EE: Nog wat van de Nederlandse jazzscène meegepikt?
MT: Niet veel eigenlijk. Ik ken wat Belgische musici die weer Nederlandse musici kennen. Maar ik ben er eigenlijk niet echt ingedoken, hoewel ik wel erg nieuwsgierig ben. Robin Verheyen heb ik wel eens gesproken.

EE: In een interview met Rosenwinkel las ik dat hij nog niet zo lang geleden zijn gitaar anders stemde om zichzelf op te frissen: weer als een beginneling op gevoel en intuïtie opnieuw leren spelen. Pas jij dergelijke opfriscursussen ook toe?
MT: Zoiets ja. Jammer genoeg kun je dit soort fratsen niet op saxofoon uithalen. Helaas, ik zou wel willen; het zou interessant zijn. Maar ik doe wel iets om ‘opnieuw’ te beginnen of om het op een andere manier interessant te maken voor mezelf. Dat kan een mentaal iets zijn, of een nieuwe oefeningsvorm. Dat kan ritmisch zijn, met de metronoom ernaast. Het kan ook sound zijn. Ik ben veel bezig om nieuwe sound dingetjes te ontdekken. Soms probeer ik andere saxofoons uit om nieuwe ontwikkelingen te vinden.

EE: Gebruik je wel eens expressiepedalen?
MT: Nee eigenlijk niet, maar ik wil het wel gaan proberen. Ik moet eerst een manier vinden waarop het voor mij zal gaan werken. Anders zal ik mij verloren voelen. Ik ben momenteel wel met een band bezig waar dit aan de orde zal gaan komen, maar het is niet iets waar ik zo maar in wil duiken. Dat zou te makkelijk zijn. Het lijkt me erg leuk om te experimenteren, maar het vraagt vooraf veel studie. Het moet zo zijn dat jíj die pedalen gebruikt in plaats van dat het klinkt als iemand die ook pedalen gebruikt. Je moet je willen onderscheiden, zoals ik dat nu al doe op de saxofoon.

Plotseling wordt het in de kleedkamer waar het interview wordt afgenomen rumoerig. Iemand vraagt aan Mark zijn paspoort om de fiscale kant van het optreden af te handelen. Nelson Veras komt ook even kijken. Hij heeft een leuke anekdote te melden. Begin dit jaar gaf Veras een concert in Parijs waar, zo blijkt, pianist Mehldau onder het publiek aanwezig is. Via via geeft Mehldau zijn telefoonnummer aan de gitarist met het verzoek contact op te nemen. Een dag later belt Veras Mehldau op en ’s avonds al spelen de twee in een door de pianist gehuurd huisje in Parijs. Urenlang wordt er door het duo gejamd totdat een heftig gebonk op de muur wordt waargenomen. Het tweetal gaat op onderzoek uit en stuiten op de buurman die hun vriendelijk doch dringend verzoekt op te houden met 'die herrie’. Door onwetendheid gaat soms veel verloren. Als Mark klaar is met de formaliteiten kan het interview verder.

We komen even te spreken over het album Next Step van Kurt Rosenwinkel waar ook Mark Turner een prominente rol op vervult. Rosenwinkel ergerde zich nogal over de kritiek die het album destijds kreeg, vier jaar geleden.

MT: Het album was misschien te veel van dit en te veel van dat. Critici konden het niet plaatsen. Was het nu mainstream, free avant-garde. Het album heeft veel elementen in zich waardoor het zich moeilijk laat omschrijven. De nummers zijn op compositie georiënteerd, veel solo’s, dan weer grooves. Het was blijkbaar te veel. Veel kritieken waren niet ter zake doende. Als ze het niet mooi vinden, is dat niet erg. Maar geef een goede beschrijving van de muziek, en geef er dan een waarde oordeel over. De meeste critici hoorden niet wat het was, sommigen wel.

EE: Veel Amerikaanse musici komen naar Europa en vestigen zich hier, en mengen zich onder de Europese musici. Is dit het begin van een nieuwe ontwikkeling of stroming?
MT: Ik denk niet dat dit nieuw is, het is altijd wel een beetje zo gegaan. Als ik naar de musici om me heen kijk dan heeft het vaak met persoonlijke omstandigheden te maken en kapitaal. Rosenwinkel woonde in Spanje voordat hij naar Zurich vertrok, Ballard woonde ook al eens in Spanje. Het is prettig om mobiel te zijn. Zelf blijf ik in de VS wonen omdat ik daar getrouwd ben en mijn gezin daar wil blijven. Het maakt ook niet zoveel uit.

EE: Je laatste album, Dharma Days, dateert uit 2001. Je bent veel te vinden als sideman op andermans albums. Je geeft ook te kennen je in die rol prima thuis te voelen. Ben je met nieuwe projecten bezig, wat kunnen we in de nabije toekomst van je verwachten?
MT: Een eigen album verwacht ik niet eerder dan over een jaar. Ik ben wel bezig met het nieuwe trio met Larry Grenadier en Jeff Ballard. Ik ben bezig met een andere band, ten minste als het lukt ooit bij elkaar te komen. Dat zal om compositie en veel elektronica draaien, en weinig solo’s. Nog weinig over te zeggen. Meest concreet is een quartet met pianist Ethan Iverson, bassist Ben Street en drummer Billy Hart. We hebben een aantal malen gespeeld in de Village Vanguard, New York. We proberen om de paar maanden een aantal concerten te geven. Ethan maakt dat mogelijk, maar het is een project van ons vieren. We leveren allemaal onze bijdragen als het om composities gaat. In het najaar proberen we een cd op de markt te brengen waarna een tour zal volgen.