Willem Kniknie is directeur en programmeur van MuziekPodium Zeeland.

Donderdag 1 februari start een nieuwe jazzserie van MuziekPodium Zeeland, een overkoepelende naam voor drie podia verdeeld over de plaatsen Veere en Middelburg; twee kerken en Café Schuttershof, een gezellige jazzkroeg die plaats biedt aan tweehonderd man en waar het Benjamin Herman Quartet morgen het spits afbijt. Verantwoordelijke voor de programmering van de jazzserie is Willem Kniknie, de huidige directeur van Muziek Podium Zeeland die in februari 2006 zijn illustere voorganger Ad van ’t Veer na 35 jaar dienst opvolgde. “Ik ben net als Ad een enigszins sektarische programmeur. Maar als David Murray komt, en er komt maar 100 man, dan maak ik me daar wél druk over.”

Ad van ’t Veer maakte Zeeland letterlijk wereldberoemd, zegt Willem Kniknie. “Ik heb veel ontzag voor hem want dat was wel iemand. Hij bracht de Nieuwe Muziek naar Nederland; dat was er toen nog helemaal niet. Ad was een autoritaire jaren-60 programmeur; anarchistisch, principieel, ruzieachtig. Maar hij begon ook jazz te programmeren. Vanwege zijn vriendschap met Willem Breuker. Uiteindelijk werd Zeeland de provincie van de Zeeland Suite, gecomponeerd door Leo Cuypers.”

Carrière
Kniknie, net vijftig geworden, kan enthousiast vertellen. Niet alleen over zijn beroemde voorganger, de oprichter van Stichting Nieuwe Muziek Nederland, maar ook over zijn eigen, niet geringe carrière binnen het Nederlandse jazzwereldje. Na een korte loopbaan als jazzrecensent voor het Nieuwsblad van het Zuiden belandde hij zo’n twintig jaar geleden in de programmaraad van Muziekpodium Paradox in Tilburg en organiseerde hij in diezelfde stad concerten voor componistencollectief De Vonk. Van daaruit vertrok Kniknie naar Utrecht waar hij voor Theater Kikker pop- en Nieuwe Muziek programmeerde en was er medeoprichter van Rumor, het festival voor avontuurlijke muziek. Hij is daarvan nog steeds adviseur.

Zes jaar geleden kwam Kniknie bij het Rotterdamse podium Lantaren Venster terecht. “Dat was heel eervol. Het was ineens eredivisie spelen. Ik werd daar een serieuze programmeur met een groot budget. Ik was een rijk man. Ik stond er samen met Kadir Selçuk aan de wieg van de huidige jazzserie. Kadir is een hele goede, ruige programmeur. Lantaren is het tweede jazzpodium van Nederland geworden.”

MuziekPodium Zeeland
Door het onderdeel ‘sollicitatietraining’ van de opleiding Cultuur Management belandt Kniknie bij MuziekPodium Zeeland en wordt er directeur van. “Ik vond het zeer eervol om Ad van ’t Veer op te mogen volgen én ik werd ook meteen directeur van de Grote Kerk in Veere. Een zegen en een vloek, maar het is één van de mooiste gebouwen in Nederland."

MuziekPodium Zeeland programmeert heel het jaar door. In de zomer, van mei tot oktober, vinden de concerten Nieuwe Muziek plaats in de Grote Kerk van Veere. In de winter vinden de voorstellingen plaats in de Doopsgezinde Kerk van Middelburg. “Vanwege de kou” zegt Kniknie “en vanwege de geluidsoverlast verkassen we in de winter. We zijn eigenlijk een nomadisch podium. Vorig jaar was er ook de Jazz Cruise, op een boot met een concert van Ravi Coltrane, klassiek en Drummers Double Bill. Deze zomer krijgt dat zijn vervolg.”

Vorig jaar vond de naamsverandering plaats. Nieuwe Muziek Zeeland werd MuziekPodium Zeeland. Dat gebeurde om ruimte te creëren voor andere muziekgenres, zoals oude, klassieke, niet-westerse, jazz- en geïmproviseerde muziek, in zoverre daar in het verleden al geen sprake van was. Met de belangstelling gaat het redelijk goed. Vorig jaar trokken de concerten Nieuwe Muziek zo’n honderd bezoekers gemiddeld. Ook de jazz concerten die Kniknie organiseerde om de belangstelling te peilen (pianist Simon Nabatov speelde onder meer) trokken gemiddeld honderd man. “Niet slecht, hoor. Hoeveel bezoekers heeft Paradox tegenwoordig?” vraagt Kniknie.

“Je moet beseffen dat er in Zeeland minder publiek is, al is hier wel een meer ‘cultuur minded publiek’ dan bijvoorbeeld in Rotterdam. In Zeeland wonen 300 duizend mensen. In Walcheren, hier dus, 150 duizend en over een grote oppervlakte verspreid. Toch komen ze vanuit Goes naar Middelburg om er jazz of Nieuwe Muziek te horen.”

Grote namen
Of het lukt om een groot publiek te bereiken met grote namen is nog de vraag. “Vorig jaar trad hier de Italiaan Marco Beasley op, zeg maar – qua beroemdheid – de Pavarotti van de oude muziek. Zou hij in Vredenburg spelen dan verkocht het uit. Hier waren honderd man. Dat doet dan  pijn in je hart maar volgend jaar komt ie misschien weer en zit er 200 man. Het was een legendarisch optreden.
Het is een soort handicap dat op Walcheren weinig mensen wonen maar ik kan er niet goed tegen wanneer ik voor mijn gevoel te weinig publiek trek.”

Naast de Jazz Cruise, een eigen productie, is Kniknie bezig een jazzfestival te programmeren. Het betreft een coproductie van jazzcafé Desafinado van Renny Minnaert, Willem Smit van de Muziekschool en Kniknie dat in mei gestalte moet krijgen op het middeleeuwse Abdijplein van Middelburg dat plaats biedt aan 500 personen, zittend op stoelen. “We zijn volop met de programmering bezig. We denken bijvoorbeeld aan World Saxophone Quartet met David Murray, met als gast de gitarist Jan Kuiper. Zij toeren in die periode. Het festival moet een landelijke uitstraling krijgen. En lukt dat niet dan moet het in ieder geval voor Zeeland een functie krijgen.”

Jazz en geïmproviseerde muziek in Schuttershof
Het komende half jaar wordt belangrijk wat de jazz betreft voor MuziekPodium. Dan moet blijken of het publiek uit Walcheren definitief warm loopt voor de jazzprogrammering van Kniknie. Het progressieve programma is veelbelovend. Naast Benjamin Herman dat morgen speelt, spelen onder meer Michiel Braam’s Nopera, Marc Ribot, Eric Vloeiman’s Gatecrash, Sean Bergin, Zapp!, Ellery Eskelin Quartet met Jim Black, Trio Jan Kuiper, Paul van Kemenade, Wolter Wierbos en doet de Young Vips Tour Café Schuttershof in Middelburg aan met optredens van Harmen Fraanje 4 (met Michael Moore) en Franz von Chossy 3.

Kniknie: “Je hebt tegenwoordig de alternatieve jazz en de ‘jazzers’ die mooi willen spelen. Dat laatste kan ik veel beter waarderen dan voorheen. En je hebt natuurlijk de voorspelbare jazz, die maar door-ettert, en daar val ik nog steeds bij in slaap. Wat is de zin van het bestaan? Ik heb geen idee. Maar een goede troost in dit tranendal is dat je één keer in de week naar een concert kunt gaan en iets dat goed is kunt zien waarna je fluitend de deur uitloopt. Zo kom je je tijd wel door. Daar doe ik het nog steeds voor, ook voor mijzelf. Je moet programmeren wat je leuk vindt en dat werkt dan meestal ook goed voor het publiek."

• MuziekPodium Zeeland website