The Eindhoven Concert COLUMN Dus toen ik onlangs op weg was naar het Muziekcentrum Frits Philips in Eindhoven om ‘The Köln Concert’ live door de Nederlandse pianist Ralph van Raat te horen spelen, vreesde ik voor mijn ledematen. Op cd is het al een lijdensweg dat concert in Keulen, laat staan live. Het zou toch niet zo zijn dat ik daar halverwege het optreden over de vloer zou kronkelen van de pijn. Mijn vriendin zou niet weten waar ze zou moeten kijken van schaamte. En terecht.
door: Koen Graat
Bij het horen van sommige muziek voel ik mijn hart letterlijk ineenkrimpen. Geen idee hoe, wat of waarom, maar bepaalde stukken, solo’s of thema’s doen letterlijk pijn. Het zal wel het sublieme in de kunst zijn, of zoiets. De solo van Pat Metheny op ‘The moon is a harsh mistress’ is daar een goed voorbeeld van, net als ‘Blue in green’ van Miles Davis. En, hoewel ik me realiseer dat ik een column schrijf voor een jazzmagazine, Pink Floyd’s ‘Dark side of the moon’ doet na 750 keer draaien ook nog steeds pijn. Dagenlang moet ik herstellen na het horen van die plaat. Tot slot doet ook ‘The Köln Concert’ van Keith Jarrett heel erg veel pijn.
Ik was dus wat bevreesd toen ik Ralph van Raat met een ferme tred de coulissen uit zag komen. En terwijl Ralph al zittend achter zijn vleugel een momentje voor zichzelf nam, voelde ik de eerste zweetdruppels op mijn voorhoofd. Ongemakkelijk keek ik naar de mensen om me heen. Zouden ze me oprapen als ik daar lag te kronkelen op de vloer van meneertje Frits? Ik schatte zo in van niet.
Daar waren de eerste noten van het magistrale concert dat Jarrett 31 jaar geleden in Duitsland gaf. Die lyrische lijnen en prachtige voicings. Ik voelde de eerste pijnscheuten al opkomen. En juist op het moment dat ik dacht tegen de grond te gaan, gebeurde het. De pijn verdween in één klap. Het was alsof ik onder een koude douche werd gezet. Ralph van Raat sloeg de pagina van zijn partituur om!!!!!
In al mijn naïviteit had ik er nooit rekening mee gehouden dat iemand ‘The Köln Concert’ van blad zou gaan spelen. Dit geweldige improvisatiestuk was nu een vastgelegde pianosuite. Ik probeerde er nog in te komen, maar een gevoel van vrijheid was weg. Het klonk me allemaal te ingestudeerd. Hoewel Van Raat een uitstekend pianist is, vond ik het verder een zinloze exercitie. Telkens wanneer hij een pagina omsloeg, dacht ik ‘laat maar’…
Zelf heeft Keith Jarrett zich altijd verzet tegen een transcriptie van het concert. Het zou volgens de meesterpianist zoiets zijn als een foto van een schilderij. Een improvisatiestuk als ‘The Köln Concert’ kun je niet uitschrijven. Inderdaad moet je van sommige dingen gewoon afblijven. Dat bleek in Eindhoven, waar ik wel een pijnloze middag had. En o ja, ik miste ook het gekreun van Keith.
© Jazzenzo 2010