Tin Hat: uitmuntende zwarte komedie CONCERTRECENSIE. Bimhuis Amsterdam, Tin Hat, 9 Mei 2007
beeld: Ger Koelemij
door: Tim Sprangers
Amerikanen wordt vaak verweten dat ze te sarcastisch zijn. Zij zouden weigeren de harde waarheid onder ogen te zien. Zodoende kunnen de Verenigde Staten ook wel gezien worden als het prototype van een consumptiemaatschappij; de inwoners consumeren om het consumeren, om geen kans te krijgen de gevreesde werkelijkheid onder ogen te zien.
Carla Kihlstedt en Ara Anderson
Ook het woordgebruik is hierop afgestemd. Indirecte grapjes met drie lagen zijn geen uitzondering. Confronterende feiten worden omslachtig verteld met een wegwuivende glimlach. Van dit sarcasme kan ook gebruik worden gemaakt om triestheid weer te geven. Kijk bijvoorbeeld naar Amerikaanse filmmakers als Todd Solondz of Paul Thomas Anderson die met hun werken treurige taferelen filmen, aan de hand van tegenstrijdigheden als vrolijke muziek of lachwekkende situaties. ‘Zwarte komedie’ wordt het ook wel genoemd.
Tin Hat behoort tot deze stroming. De tien jaar oude band heette tot drie jaar geleden Tin Hat Trio, maar in 2004 verliet oprichter Rob Burger de band en is nu vervangen door Ara Anderson (trompet, harmonium, glockenspiel en vele andere instrumenten) en Ben Goldberg (klarinet, contra-altklarinet). De twee andere leden zijn Carla Kihlstedt (viool) en Mark Orton (gitaar, dobro). Het kwartet speelt beeldende muziek. Het zijn korte verhaaltjes, verweven in grotere verhalen die alle een semi-dramatisch karakter hebben.
De nieuwste cd van Tin Hat ‘The Sad Machinery of Spring’ (2007) is geïnspireerd op de Joodse schrijver Bruno Schulz, omgekomen tijdens de Holocaust. Ideeën en teksten van deze surrealistische Pool verantwoordt de Amerikaanse formatie op indringende wijze. Net als hun vorige vier cd’s wordt geput uit een eindeloze hoeveelheid genres. Blues, kamerjazz, gipsy, folk, country, klassiek, akoestische rock en tango; het is slechts een minimale greep uit invloeden van het kwartet.
Mark Orton, Ben Goldberg, Carla Kihlstedt
Tijdens het concert in het Bimhuis gingen de verhalen onder meer over anti-helden, zoals bijvoorbeeld de opa van Mark Orton. De arme man werd verjaagd uit zijn dorp als verdachte van satanistische praktijken. Begeleid door een vrolijk Spaans gitaarriedeltje van Orton voegde Kihlstedt met haar viool een dramatische lading toe. Goldberg wist voornamelijk met zijn imposante contra-altklarinet zowel het komische als het dramatische te combineren. De zware tonen en plopjes vertolkten perfect de sound van Tin Hat: serieuze en innemende tragedie met een knipoog, die de confrontatie eigenlijk alleen maar versterkt.
Tin Hat duikt de diepte in, maar weigert deze helder aan het publiek te vertellen. Prachtige melodieën werden in fragmenten weergegeven. Anderson had geen hoogstaande trompetsolo’s, maar overtuigde des te meer door subtiliteit. Voornamelijk met zijn mini-harmonium vlamde hij niet, maar boeide hij mateloos. Niet voor niets wordt muziek van Tin Hat regelmatig gebruikt voor films. Hun klanken illustreren niet alleen, ze bepalen zelfs de sfeer. Zelden spatte regen mooier tegen de ruiten van het Bimhuis aan. Tin Hat maakt sferische muziek met een zowel dramatische als komische lading. De samensmelting van klanken via onorthodoxe instrumenten plus meeslepende melodieën heeft iets innemends. Vooral ook omdat dit ensemble zijn muziek subtiel en indirect verwoordt. Tin Hat gebruikt de sarcastische houding van Amerikanen juist als middel om drama te verwoorden. Het is zwarte komedie ten top.
© Jazzenzo 2010