23 Mrt '07 -Cosmologic en Circumvention Records: Zeldzaam gedreven
PROFIEL inclusief VIER CD-RECENSIES
Op 1 april speelt de groep Cosmologic (foto) tijdens de U-ex serie in het SJU Jazzpodium te Utrecht. Cosmologic is eigenaar van Circumvention Records. Behalve in Cosmologic zijn de bandleden ieder voor zich actief in tal van andere projecten.
door: Mischa Andriessen
De Belgen hebben meer geluk. Zij hebben een paar keer de kans om het Californische kwartet Cosmologic live aan het werk te zien. Nederlanders moeten op 1 april naar Utrecht waar Cosmologic te gast zal zijn bij Mark Alban Lotz en Meinrad Kneer die in het SJU Jazzpodium een reeks experimentele optredens organiseren.
Cosmologic bracht tot dusver drie cd’s uit op het Circumvention-label dat door de groep zelf werd opgericht. Behalve in Cosmologic zijn de vier bandleden; Jason Robinson tenorsax, Michael Dessen trombone, Scott Walton bas en Nathan Hubbard drums, actief in tal van projecten. Scott Walton speelde bijvoorbeeld op twee prachtige platen die door Jazz’halo zijn uitgebracht: Vinny Golia “one, three, two” en Isbin/Gauthier/Walton “Venice Suite”.
Dat Cosmologic is uitgenodigd voor de U-ex serie in het Sju Jazzpodium is niet verwonderlijk. De vier groepsleden zijn in al hun projecten druk doende om grenzen te verleggen. Iedere muzikant draagt composities bij die de aanleiding zijn voor een collectieve, vrije improvisatie. Dat is geen uniek concept natuurlijk. Wat Cosmologic zo bijzonder maakt, is dat die improvisaties zo melodieus blijven. Er spreekt een zeldzame gedrevenheid uit hun spel en een grote bewondering voor elkaar als muzikant. De muziek van Cosmologic klinkt opvallend open. De musici krijgen en nemen heel veel ruimte.
Cosmologic – III Circumvention 045
Een eerste opvallend verschil met de twee voorgaande platen “Staring at the sun” en “Syntaxis” is het meespelen op “III” van gitarist Al Scholl. In veel opzichten is “III” echter de logische voortzetting van eerder werk. Dominant aanwezig is nog steeds de zorgvuldig uitgespeelde tegenstelling tussen de vlezig klinkende trombone van Dessen en de schurende sax van Robinson.
Gebleven zijn ook de even complexe als relaxte ritmes van Walton en Hubbard. Omdat Scholl de gitaar vaak niet als akkoordeninstrument gebruikt, meer als effect is het open karakter van de muziek eveneens gehandhaafd. Zijn inbreng brengt bovendien zeer geslaagde uitstapjes naar genres als latin en rock met zich mee. Geluidserupties maken nog steeds een belangrijk onderdeel uit van de muziek, maar het typische Free Jazz gescheur dat op het debuut “Staring at the sun” nog wel voorkwam, is volledig verdwenen. Het groepsgeluid is bovendien nog gevarieerder geworden. Natuurlijk door de toevoeging van een gitarist, maar ook omdat Jason Robinson nu ook klarinet en Nathan Hubbard klokkenspel en marimba speelt. De speelopvatting die Cosmologic huldigt, herinnert vrijwel automatisch op sommige momenten aan Ornette Coleman, maar de groep neemt wel degelijk een heel eigen plaats in binnen de vrije improvisatiescene. “III” laat zien dat de groep zich nog volop ontwikkelt en geen enkel avontuur uit de weg gaat.
Cross Border Trio – New Directions Circumvention 046
Behalve in Cosmologic zijn de bandleden als gezegd ieder voor zich actief in tal van andere projecten. Circumvention records bracht op de valreep van 2006 nog drie cd’s uit gewijd aan de groepen van Jason Robinson, Nathan Hubbard en Michael Dessen. Die cd’s zijn niet alleen op zichzelf al heel bijzonder, ze zijn daarnaast erg interessant omdat zij een kijkje in de keuken van Cosmologic gunnen. Op deze cd’s kunnen de musici hun ideeën de vrije loop laten terwijl Cosmologic duidelijk een groepsproduct is. Het resultaat van al die verschillende karakters.
Cross Border Trio is de groep van saxofonist Jason Robinson. De dubbelzinnige groepsnaam verwijst enerzijds naar de muzikale opvattingen, anderzijds naar het gegeven dat Robinson vaak de grens naar Mexico over stak om daar met drummer Paquito Villa te spelen.
Van alle hier besproken cd’s is die van het Cross Border Trio het meest toegankelijk. Jason Robinson verwijst in de liner notes naar de trioplaten van Sonny Rollins en “New Directions” is op eenzelfde manier vrij als het werk van de oude meester en wil evenmin nadrukkelijk vernieuwend zijn. Robinson heeft een ouderwets vet geluid met een prettig scherp randje. Bassist Rob Thorsen en drummer Paquito Villa hangen lekker los in de beat, waardoor een heel open sound ontstaat. De associatie met hete, stoffige wegen in Mexico is niet ver weg. De bestemming mag dan onbekend zijn, het trio is alles behalve een ongeleid projectiel. In een trio als dit met alleen sax, bas en drum lijken de mogelijkheden onbeperkt, maar wie geen verhaal heeft, zal binnen de kortste keren verdwalen. Het Cross Border Trio heeft die valkuil vakkundig weten te vermijden.
Arc Trio – Triptych Mirror Circumvention 047
Het Arc Trio bestaat uit Rick Helzer; piano, Justin Grinnell; bas en Nathan Hubbard; drums, percussie, vibrafoon. Meer dan Jason Robinson die met zijn Cross Border Trio met minstens een been in de traditie blijft staan, probeert Hubbard met zijn groep de grenzen van het traditionele pianotrio flink bij te dragen. Hij is daar zelf een heel belangrijke schakel in omdat hij de percussie vaak ook als melodisch instrument benut. Pianist Helzer, die eerder met onder meer Vinny Golia en James Newton speelde heeft een opvallend breed geluid waardoor de vele tempo en melodiewisselingen niet ondoorzichtig worden.
Het trio exploreert in negen nummers tal van stijlen en stemmingen; van zwaar romantisch tot heftig experimenteel. Op de momenten dat Hubbard vibrafoon speelt, klinkt onder meer ook de invloed van minimal music door. Net als Cosmologic biedt het Arc Trio bepaald geen alledaagse kost. Van oeverloze experimenteerdrift is gelukkig ook geen sprake. Het is inherent aan deze spelopvatting dat de cd ook mindere momenten kent, maar over de gehele linie is “Tryptich mirror” een erg sterke en afwisselende plaat. Een nummer als het afsluitende “Last chance to say goodye” laat bijvoorbeeld horen dat de groep ook heel overtuigend als een ‘normaal’ trio kan klinken.
Michael Dessen – Lineal Circumvention 048
De meest recente release van Circumvention Records is gewijd aan het werk van trombonist Michael Dessen. Hij speelt op deze cd met twee verschillende groepen. Een trio met Jorge Roeder; bas en Bob Weiner; drums, percussie dat op een nummer gezelschap krijgt van violist Terry Jenoure en een kwartet met drie klasbakken uit de experimentele scene: pianist Vijaj Iyer, bassist Mark Dresser en drummer Susie Ibarra. Het slotnummer is een duo met Ibarra.
Door met twee verschillende bezettingen te werken, is “Lineal” erg gevarieerd geworden. Het trio speelt lekker vuig, up-tempo werk waarin Dessens gruizige trombone optimaal tot zijn recht komt. Het kwartet brengt veel gecompliceerder materiaal ten gehore, waarin vooral de onnavolgbare Iyer voor de meest verrassende wendingen zorgt. In de nummers met het kwartet speelt Dessen vaak in een hoger register. Samen met het gestreken baswerk van Dresser levert dat in het titelnummer van deze cd een prachtig, breekbaar geluid op.
Een cd met zo duidelijk van elkaar verschillend materiaal loopt het risico als los zand aan elkaar te hangen. “Lineal” ontkomt daar ook niet helemaal aan, maar is over het geheel genomen juist vooral sterk door de grote variëteit. Het is daarmee gelijke een proeve van het bijzondere talent dat Dessen heeft als trombonespeler en componist. Het ogenschijnlijk gemak waarmee hij verschillende stijlopvattingen naar zijn hand zet, doet reikhalzend uit zien naar de sessie in het Sju Jazzpodium. De vier leden van Cosmologic hebben zo veel persoonlijkheid en durf in huis dat de ontmoeting met Mark Alban Lotz en Meinrad Kneer wel heel speciaal moet worden. De zeldzame gedrevenheid waarmee de vier muziek maken en het Circumvention label runnen, verdient bovendien grote bewondering.
RELEVANT
- Cosmologic speelt op 1 april in SJU Jazzpodium website
- U-ex is een initiatief van Marc Alban Lotz en Meinrad Kneer, U-ex myspace
- Cosmologic in België: 29 maart - Foyer De Spiegel Sint Niklaas, 31 maart - De Werf Brugge
- Cosmologic website