06 Nov '09 -Grotere rol pop en jazzmuziek tijdens November Music
ACHTERGROND
door: Rinus van der Heijden
Artistiek directeur Bert Palinckx:´Het aandeel jazz tijdens November Music is groter dan ooit´. Foto © Erik Luyten
November Music, het internationale festival voor actuele muziek, speelt zich van 11 tot en met 15 november af op twaalf locaties in Den Bosch. Namen uit het recente verleden en de nabije toekomst, die heeft artistiek directeur Bert Palinckx voor de 2009-editie aangetrokken.
Verbreding van het programma. Vooral in de richting van pop en jazz. “Het aandeel jazz tijdens November Music is groter dan ooit”, meldt Bert Palinckx opgewekt. “Nieuw in het festival is, dat meerdere keuzes kunnen worden gemaakt met twee à drie concerten tegelijk. Je móet dus kiezen. Andere jaren was dit niet zo. Vorig jaar zeiden mensen dat het programma teveel gecomponeerde en klassieke muziek bevatte. Dat vind ik ook wel. Een grote groep mensen haakte daardoor af.”
Nieuws dus op een festival dat dit jaar voor de zeventiende keer wordt georganiseerd. Een aantal jaren al door Bert Palinckx en zijn rechterhand Theo van Dooremalen. De een als artistiek-, de ander als zakelijk directeur. De internationalisering van het evenement, waar beiden al jaren voor knokken, zet steeds verder door.
Een tweede noviteit is, dat het festival vier van de vijf avonden afsluit in popcentrum W2. “Daar komen vooral de pop- en jazzachtige dingen. We hopen dat we daardoor meer rumoer kunnen creëren, zodat mensen denken: daar gaan we eens naar toe. Wij zijn nu eenmaal geen festival dat mensen drie of vier keer bezoeken, hooguit een of tweemaal. Dus dan moet je een grotere keuze hebben.”
Daniel Johnston
De eerste avond (11 november) wordt er in W2 al flink ingeknald met de komst van de Amerikaanse underground poplegende Daniel Johnston. Deze singer-songwriter wordt begeleid door de gloednieuwe formatie BEAM (Brabants Ensemble voor Actuele Muziek) onder leiding van componist-musicus Bart van Dongen. ´BEAM me up Daniel´ is de titel van het programma waarin elf musici hun eigen kijk geven op het repertoire van Johnston.
De donderdag en vrijdag in W2 neigen in de richting van jazz. De Tilburgse gitarist Bram Stadhouders verzorgt met zijn Korps, gedrenkt in ambient, jazz en pop het ´voorprogramma´ voor Polar Bear, de Britse formatie die grenzen tussen jazz, elektro, funk en drum ´n bass omver haalt. Op vrijdag kan worden gekozen tussen Janek Schaefer en Sol 12. Draaitafels en computers zijn de instrumenten voor de Brit Schaefer, improvisatie, compositie, grooves en funk de bestanddelen voor Sol 12, twaalf internationale muzikanten met aan het hoofd de Nederlandse bassist Luc Ex.
Op zaterdag is de keuze tussen Pesthauch der Entropie en Dansmachine4. Het Duits/Zwitserse Pesthaus, dat voor een gedeelte bestaat uit bandleden van Mouse on Mars, laat met een mengeling van pop, noise en improvisaties zijn visie los op de technische en informatieve chaos waarin de huidige maatschappij zich bevindt. Dansmachine4 wordt aangekondigd als een interactieve bezweringsdans. De Eindhovense videokunstenaar Jérôme Siegelaer toont met een interactieve video-installatie een reeks projecties van een dansend lichaam. Hij wordt hierbij terzijde gestaan door de musici Ivar Bjornson, Grutle Kjellson en Inge Rypdal. “Een Noorse gothicband”, zo omschrijft Bert Palinckx, “met eigenlijk alleen maar vervormde gitaarmuziek, snoei- en snoeihard. Zo kan niemand beweren dat we alleen maar klassieke muziek in huis halen”, lacht hij.
Polar Bear (foto Jos Knaepen), Martijn Padding, Daniel Johnston (foto Steve Gullick)
De concerten op deze vier avonden in W2 zijn exclusief voor Nederland.
Onhoorbare
Bert Palinckx somt graag nog wat opmerkelijke programma-onderdelen van November Music op. Zoals de komst van de Brit Bill Thompson, die het onhoorbare hoorbaar maakt. “Hij kwam in september naar Den Bosch om de elektro-magnetische geluiden van de stad op te nemen. Vrij experimenteel. Elektronicapionier en gitarist Keith Rowe en analoge synthesizerspecialist Rick Reed gaan op de elektro-magnetische klankvelden van Thompson improviseren. En dan is er nog Apartment House. Onder leiding van cellist Anton Lukoszevieze met als gast rietblazer Frank Gratkowski brengt Apartment House een ode aan de Amerikaanse jazzpionier Anthony Braxton. Zowel Bill Thompson als Apartment House konden we naar Nederland halen vanwege onze samenwerking met het Engelse Huddersfield Contemporary Music Festival.”
Voornoemd festival is een van de samenwerkingspartners met November Music. “Dit jaar komen er zeventien programmeurs uit Europa op bezoek, met wie we proberen te komen tot een Europees netwerk van festivals”, meldt de artistiek directeur.
Een Nederlands project dat de aandacht verdient is de opera ´Halfgeleiders´ van componist Bruno Nelissen, schrijver Johannes Westendorp en regisseur Peerke Malschaert. “Een hoogtepunt”, vindt Bert Palinckx. “Twee jaar geleden klopten Bruno en Johannes bij mij aan met het idee voor een opera. Ik zei: ´Wie gaat dat betalen?´ We zijn toen naar Productiehuis Brabant gestapt, waar ze meteen enthousiast werden. Zij tipten regisseur Malschaert. Uiteindelijk is het allemaal toch gelukt: heel groot en heel duur. ´Halfgeleiders´ is een echte opera geworden, waarin heel weinig gebeurt. Het verhaal duurt maar 42 seconden, die worden opgerekt tot een uur.”
Martijn Padding
De Nederlander Martijn Padding is dit jaar de centrale componist. “Het idee hierachter is dat we geen nieuw werk brengen, wel tonen wat er van één componist op de plank ligt. Uniek voor de wereld wordt het concert met zijn muziek gebracht door het Asko/Schönberg. Drie concerten op een avond: een harmonium-, mandoline- en vioolconcert.”
Pianist Harmen Fraanje kreeg van November Music een carte-blanche. Hij vult die in met zijn trio met als gast de Amerikaanse saxofonist Tony Malaby. Naar aanleiding van die carte-blanche licht Bert Palinckx een tipje van de sluier van de toekomst op. “Volgend jaar benaderen we Eric Vloeimans. Die wil al langer iets doen met gitarist Bill Frisell.” Tot slot maakt de artistiek directeur nog gewag van een meer dan aardig nieuwtje. “Amsterdam Sinfonietta speelt tijdens de laatste dag onder meer de Nederlandse première van ´Fachwerk voor bajan, strijkers en slagwerk´ van componiste Sofia Goebaidoelina. De 78-jarige Russische heeft laten weten deze avond persoonlijk bij het concert aanwezig te zijn.”
- Meer informatie op www.novembermusic.net en bij de centrale plek van het festival www.verkadefabriek.nl