Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Openingsavond North Sea Jazz is acht uur durende achtbaan

NORTH SEA JAZZ, Ahoy Rotterdam, vrijdag 11 juli 2008
beeld: Ron Beenen, Ron Jenner, Rico D'Rozario
door: Tim Sprangers

Wat is het toch eigenlijk vermoeiend, het North Sea Jazz Festival. Net als een achtbaan in een pretpark word je met een enorme vaart blootgesteld aan een hoop indrukken en bovendien verrassende wendingen. Het grote verschil is dat je tijdens deze rit geen keuzes hoeft te maken; je geeft je over aan wat de achtbaan wilt. In het North Sea Jazzpretpark ben je verplicht om te kiezen welke bocht je zal nemen. Daarbij word je beperkt door externe tegenslagen als hordes stilstaande mensen of voorbijsuisende opmerkingen die je doen twijfelen over de keuze waarvan de knoop net is doorgehakt.


'Grote namen' op eerste dag North Sea Jazz: Herbie Hancock, Pat Metheny en Cassandra Wilson

De eerste dag van North Sea Jazz is, net als alle andere dagen, divers geprogrammeerd. Grote namen, genre om het even, als Bobby McFerrin, Pat Metheny, Cristina Branco, Herbie Hancock, Hank Jones (die ziek was en niet speelde), Al Jarreau, Cassandra Wilson en Bootsy Collins bezetten de grote zalen Amazon, Hudson en Nile. Dan was bijvoorbeeld Congo gewijd aan bands met grotere bezetting, Mississippi bestemd voor talentvolle muzikanten van Nederlandse bodem en in de zitzaal Madeira werd gemusiceerd voor luisterende liefhebbers.

Compositie-opdracht
Madeira was dan ook de locatie voor Jeroen van Vliet die de compositie-opdracht kreeg van de organisatie. Hij breidde hiervoor zijn trio bestaande uit Pascal Vermeer en Frans van der Hoeven uit met percussionist Afra Mussawisade, tenorsaxofonist Erwin Vann en cellist Jörg Brinkmann. De opening van het festival was een veelbelovende. Hoewel Van Vliet, terwijl het een compositie-opdracht betrof, weinig had opgeschreven, waren de stukken krachtig, levendig en bijzonder fris. Alle muzikanten hebben een open wijze van musiceren, hierbij geholpen door electronica van voornamelijk Mussawisade. De Iraniër maakte door zijn nagalmende en zwevende invloeden het geheel ruimtelijk en hierdoor toegankelijk voor interpretatie. De composities ontbeerden soms een hoog- of dieptepunt, maar waren immer in balans door een constant aanwezige spanning. Van Vliet speelde soms dienend, maar viel vaker op door fel en bijna agressief spel. Enig minpuntje was het geluid; een lelijke ruis en een slechte balans leidden af. Mussawisade hief een nummer lang de bekkens van Vermeer op. Het deed weinig af aan de geslaagde compositieopdracht van Jeroen van Vliet.

Zuco
Al vroeg op de dag begon het Nederlandse Zuco 103 dat zich volgens de organisatie kan meten met Al Jarreau, Sergio Mendes, Angie Stone en Bootsy Collins. Allen stonden in de Nile geprogrammeerd. De opzwepende beats van drummer Stefan Kruger en de vlammende uithalen van Stefan Schmid vermaakten het publiek inderdaad behoorlijk. Voornamelijk de immer vrolijke zangeres Lilian Vieira deed mensen al tijdens de begin van de dag dansen. Hoewel de band alweer bijna tien jaar bestaat, blijft het gezelschap onbevangen. Combinaties tussen Brazilian, drum & bass, funk en jazz met de nodige electronica kan voornamelijk op de dansvloer niet vervelen.


Stem staat centraal op North Sea: Al Jarreau, Lilian Vieira (Zuco 103) en Alain Clark 

Punk en techno
Enkele tientallen meters verderop stond in de bigbandtent Congo het Nublu Orchestra, dat Matthew Herbert afloste. Het orkest bestaat uit elf man met afkomsten in totaal uiteenlopende genres als jazz, R&B, funk, latin, klassiek, punk en techno. De visie die op de site wordt verkondigd is origineel en pretentieus: ‘find the center of balance and cosmology no matter whom is in the band’. Geleid door dirigent Lawrence D. "Butch" Morris, produceert het Nublu Orchestra inderdaad kosmologische klanken, maar of er hier een essentie in wordt bereikt is de vraag. Met schrijnend valse tonen ontstond een bombastische muur van een ondoordringbaar massief. De muziek was weliswaar sferisch en filmisch, maar liet weinig ruimte open voor persoonlijke interpretatie. Het was een polyritmieke chaos die mensen met vingers in de oren deed weglopen. Zo nu en dan ontstond een verhaal, maar deze hield nooit lang stand.

Terug naar de Nile overtuigde Al Jarreau. Het was verregaand glad wat de 68-jarige zanger produceerde, maar met zijn typische zuivere stemgeluid vormde hij voor velen een feest van herkenning. Gecombineerd met Jarreaus intense vrolijkheid was het vermakelijk om hem te aanschouwen.

Kiezen
Met zijn veertien zalen biedt het North Sea Jazz constant een mogelijkheid tot iets interessants. Zo had je tijdens Al Jarreau kunnen kiezen voor gitarist Adam Rogers, voornamelijk bekend van Chris Potter. Hij won op het festival de Paul Acket Award in de categorie ‘Artist Deserving Wider Recognition’.

Ook de mogelijkheid voor jazz met een grote knipoog behoorde tot de opties. De maffe Fin Jimi Tenor combineert zijn spacegeluiden in zijn nieuwste project met het Belgische Flat Earth Society. Het was een komisch, maar ook zeker boeiende combinatie. De bigband maakt gecomponeerde, filmische muziek met ook zeker de nodige improvisatie. Multi-instrumentalist (xylofoon, vibrafoon, klarinet) Tom Wauters viel op door zijn mooie verhaallijnen. Hij vormde een mooie toevoeging aan toch voornamelijk bigband kenmerkend blazersgeweld. Flat Earth Society is een verrassende band die weinig genres onberoerd laat, ook binnen stukken zelf. Toch blijven het voor een band van vijftien man vanzelfsprekend voorgecomponeerde stukken en daarom was de intuïtieve Jimi Tenor een welkome aanvulling. De man met opvallende bril schreeuwde en krijste zowel met instrumenten als vocaal. Met instrumenten die Tenor zelf maakt kreeg hij een hoop verbazende blikken. Teksten als ‘Life is mysterious, a cosmic adventure. I hope you notice this one, baby’ waren meligheid troef. Zijn coole houding maakte het strakke Belgische collectief wat losser. Het was een kostelijk schouwspel in de Congo.


Herbie Hancock, Benjamin Herman en Artist in Residence Bobby McFerrin

Legendarisch
Ondertussen was een hele horde bezoekers op weg naar Herbie Hancock in de Hudson. Omdat de legendarische toetsenist zaterdag als plusconcert was geprogrammeerd, zat de toch niet bescheiden zaal binnen een mum van tijd vol. Gelukkig zijn daar dan de altijd aanwezige alternatieven.

Bijzonder was het Nasheen Waits’ Equality. Niet vanwege de muziek die ze produceerden. Deze was namelijk waanzinnig, maar verschilde nauwelijks van Jason Moran’ Bandwagon. Met ook bassist Tarus Mateen en als enige aanvulling de onbekende saxofonist Logan Richardson, maakt Equality bijster interessante muziek uitgevoerd door muzikanten van uitzonderlijke kwaliteit. Het bijzondere aan het optreden was de locatie: de toch wat nederige tent Murray. Het was zelfs niet druk; een gemiste kans voor iedere bezoeker. Richardson maakt het geheel lyrischer en hechter, hij vormt een mooie completering van een trio dat al zo compleet leek te zijn. De doordachte lijnen van Moran, de onnavolgbare opvullingen van Waits en het lekkere gepiel van Mateen; ook Equality is een wereldband.

Vrouwen
Zoekend naar wat luchtigs kom je wat later in de avond uit bij New Cool Collective met Jules Deelder in wederom de Congo. Deelder vertelde verhalen en gedichten over vrouwen en Rotterdam; leden van de New Cool Collective reageerden hier instrumentaal op. Soms hield Deelder zijn mond en speelde de hechte band één van hun populaire nummers. Het blijft een heerlijke, strakke band met veel eigenzinnige individualisten die de groep spannend houden. Het is duidelijk dat de Congo vrijdag de tent was waar de bezoeker experimenteel werd vermaakt.


Jill Scott, funkheld Bootsie Collins en Roy Hargrove

Bootsy
Dé afsluiter van de avond was voor velen de funkheld Bootsie Collins. De 56-jarige bassist speelde lang bij James Brown, musiceerde ook bij George Clinton en was leider van Bootsy´s Rubberband. Het was een groot spektakel in de Nile. Danseressen en een heuze presentatrice leidden het thema van die avond in: een tribute aan James Brown. Gouden klassiekers als ´Pass the Pies´ en ´Gimme some more´ moesten het publiek laten dansen. Het was echter meer show dan muziek. Nu is dit bij de nogal extravagante Collins geen grote verrassing, maar de bassist overdreef dit tot in den treure. Tomi Rae Hynie is de look-a-like van James Brown. De zanger deed dit behoorlijk goed. Al met al is Collin´s band een swingend geheel, maar meer een voorstelling dan een funkoptreden. Zo was het optreden meer een ode aan de laatste jaren van James Brown, dan de tijden waarin hij zijn klassiekers produceerde.

De keuzes op de eerste dag van het North Sea Jazz zijn oneindig. Je wordt van hot naar her gesleurd door overal aantrekkelijke, veelbelovende en legendarische namen of combinaties. Het is een achtbaan van een uur of acht. Dat vind je in geen enkel pretpark. 


© Jazzenzo 2010