Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Op tweede dag Utrecht Jazz Fest smaakt wat van ver komt het best

CONCERTRECENSIE. Gijs Hendriks Nonet, Vandermark 5, Utrecht Jazz Fest, Rasa, 11 maart 2009
beeld: Ron Beenen
door: Mischa Andriessen

Nog tot en met zaterdagavond duurt het Utrecht Jazz Fest; vier dagen jazz verspreidt over diverse podia in de stad. Woensdagavond speelden onder meer het Utrechtse Gijs Hendriks Nonet en het kwintet van rietblazer Ken Vandermark. Beide concerten vonden plaats in Rasa.


Ken Vandermark, Gijs Hendriks en Michael Moore op de tweede dag van Utrecht Jazz Fest 2009

Gijs Hendriks Nonet
Vrijwel elke Utrechter, vaak zonder het te weten, kent Gijs Hendriks. Wie over het zogeheten Nijntje Pleintje komt, hoort hem thuis spelen. Jaar in, jaar uit en waarschijnlijk iedere dag.

Vier jaar geleden vierde de saxofonist dat hij vijftig jaar in het vak zat. In die tijd heeft hij zich doen gelden als een eigenzinnig musicus met een herkenbaar geluid. Daarnaast was hij initiator van het huidige SJU Jazzpodium dat momenteel nog altijd is gehuisvest in de straat waar Hendriks negenenzestig jaar geleden werd geboren: de Varkenmarkt.

Uitgerekend in die enige serieuze Utrechtse jazzzaal liet Hendriks zich jarenlang niet zien, maar inmiddels hebben de twee elkaar weer gevonden. Hendriks heeft dit seizoen een eigen serie waarbij hij met steeds een andere bezetting het podium beklimt en ook op het UJF was er nu een plaats voor hem ingeruimd, dit keer voor zijn nonet.

Dat is een gepast eerbetoon, maar het heeft ook een schaduwkant. Hendriks heeft nog altijd dat ouderwets ronkende geluid en soul heeft zijn spel bij vlagen ook nog wel, maar de energie, kracht en souplesse zijn tanende. Dat hoeft zelfs ook nog geen ramp te zijn, het kan iemands spel een dramatisch randje geven. Hendriks leek echter maar matig geïnspireerd. Als bandleider dolde hij een beetje door steeds onverwacht iemand een solo toe te wijzen. Michael Moore schudde daarop een keer zijn hoofd en liet de beurt aan een ander.


Gijs Hendriks Nonet in Rasa

Het Gijs Hendriks Nonet is een groep die niet dagelijks samenspeelt en ook de bezetting wisselt nogal eens. Zo was de aangekondigde bassist Clemens van der Feen er niet bij. Het nonet is een wat wonderlijk samengesteld huurlingenlegioen. Een interessante combinatie van goede musici met een uiteenlopende achtergrond zoals: Michael Rörby, Bart Platteau, Rembrandt Frerichs en Maarten van der Grinten. Zo’n diverse groep moet wel een eenheid worden en dat lukte niet. De ensembles werden vaak rommelig uitgevoerd waardoor de composities die toch al wat meer lijn kunnen gebruiken uit elkaar vielen. Zo werd het stukjes en beetjesmuziek. Met soms een mooie solo of een knappe melodische vondst. Drummer Joost van Schaik probeerde het doorgaans gezapige tempo wat op te porren, maar vergaloppeerde zich daardoor soms. Het klankbeeld werd er alleen maar chaotischer door.

Hendriks zelf was ook te vaak zoekende en vooral op sopraansax tastte hij toch een paar keer flink mis. Zoals wel vaker kondigde de Utrechter zichzelf af als: “Gijsje Hendriks van op de hoek.” Zo klonk hij ook; doordeweeks, alledaags, alsof het een oefensessie betrof. Hendriks en zijn nonet waren niet helemaal bij de les en demonstreerden een ogenschijnlijk gebrek aan pretentie dat niet past bij iemand met zo’n staat van dienst.

Vandermark 5        
Vier jaar geleden speelde Ken Vandermark samen met drummer Paal Nilssen-Love op North Sea Jazz. De twee hadden noodgedwongen een nacht slaap overgeslagen, een vermoeiende vlucht achter de rug en moesten op een moordend hete julidag in een benauwd en drukkend zaaltje aantreden. De twee speelden zich ondanks alles helemaal leeg.


Ken Vandermark 5 in Rasa

Die consessieloze inzet is typerend voor Vandermark. Het maakt hem een bewonderenswaardig live-artiest. In zijn composities klinkt soms een overdaad aan ideeën door, wil hij veel tegelijk zeggen, maar hij heeft wel degelijk iets te vertellen en gepaard aan die tomeloze energie maakte hij bij optredens grote indruk. Vandermark is een vaak geziene gast van het SJU Jazzpodium. Hij was daar recent met Peter Brötzmanns tentet, met het Ab Baars Trio en om het experimentele improvisatiefestival Fire in the City.

Dit keer mocht hij weer eens met een eigen band aantreden, zijn Vandermark 5 met de even dynamische blazer Dave Rempis, de onorthodoxe cellist Fred Lonberg- Holm en een geweldige ritmesectie bestaande uit bassist Kent Kessler en drummer Tim Daisy.  Aan Ornette Coleman herinnerende vrije jazz met afgewisseld met vuige funk en meer ingetogen passages waarin Vandermark op klarinet een breekbare melancholie aanbracht. Vandermark 5 betoonde zich dikwijls zeer subtiel en speelt beslist niet alleen de powertroef uit. Dat de nummers soms wat aan elkaar geplakte fragmenten lijken, werd daardoor niet volledig aan het gehoor  ontrokken, maar de drive en inventiviteit van deze groep is een verademing. In elke situatie, maar op deze tweede dag van het Utrecht Jazz Fest zeker.


© Jazzenzo 2010