Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Kwaliteit en originaliteit drijfveren Gaume Jazz Festival

CONCERTRECENSIE. Gaume Jazz Festival, Rossignol, België, 6 t/m 8 augustus 2021
beeld: Hugo Lefèvre
door: Georges Tonla Briquet

Een week voor de volgende coronaversoepelingen in België waren de organisatoren in Rossignol klaar om de zevenendertigste editie van het Gaume Jazz Festival in te zetten. Gelukkig stond er geen rem op het muzikaal gebeuren, integendeel. Aka Moon gaf een set op wereldniveau, de Cubaanse Ana Carla Maza ontpopte zich als de revelatie van het weekend terwijl Tuur Florizoone zijn statuut van meesterverteller nog maar eens consolideerde.

  
De soloconcerten van celliste en zangeres Ana Carla Mazza en accordeonist Tuur Florizoone en het verrassende optreden van Aka Moon waren absolute hoogtepunten van Gaume Jazz.

Carte blanche
Een van de sterke troeven tijdens Gaume Jazz zijn de cartes blanches, jonge artiesten die een vrijgeleide krijgen om een totaal nieuw project op te zetten. Zowat elke keer leidde dit in het verleden tot een cd-opname. Bij de uitverkorenen dit jaar was er saxofonist Mathieu Robert. Zijn vennoten voor de gelegenheid: Stan Maris, Ruben Machtelinckx, Nicolas Chkifi en Ananta Roosens. Vijf veelzijdige muzikanten die afzonderlijk al de grenzen tussen verschillende genres en stijlen aftastten in diverse formaties. In het intieme kader van de kleine zaal sculpteerden ze met cimbaaltjes, klankschalen, drums, viool, trompet, banjo, accordeon, baritongitaar, dwarsfluit en sopraansaxofoon een half uur lang tentakelachtige configuraties getekend door een zeker zen-gehalte. Dat Robert yogaleraar is, zegt veel hierover. Een apart model van kamermuziek dat moeilijk onder een noemer valt vast te pinnen. Afwachten nu hoe ze dit op de juiste manier samenvatten om op cd te persen.

Wereldniveau
Aka Moon kwam zijn recentste uitgave ‘Opus 111’ voorstellen in volledige bezetting. Dat betekende het trio versterkt met vocalist Fredy Massamba, pianist Fabian Fiorini en accordeonist João Barrada. Een festivaltent en een buitentemperatuur van zowat vijftien graden vormen niet echt de ideale omstandigheden om dergelijke complexe en doorgecomponeerde muziek te brengen, maar Aka Moon wist con brio de zeer aparte pianosonate van Beethoven (no. 32 in c minor, opus 111) op overtuigende wijze uit te voeren volgens hun eigen idioom. De cd is sowieso een absolute must, live wordt alles nog eens uitvergroot op verbluffende manier. Na drie decennia blijft het trio verrassend uit de hoek komen, naar het publiek toe maar ook onderling. Het is een van de weinige groepen waar de communicatie op het podium zo intens werkt. Geen enkel optreden is hetzelfde. De magie tussen saxofonist Fabrizio Cassol, drummer Stéphane Galland en bassist Michel Hatzigeorgiou is uniek. Wanneer je daar dan een zanger-sjamaan als Massamba aan toevoegt die fluistert, grolt, declameert en jubelt, gekoppeld aan pianist Fabian Fiorini die zowel heel klassiek als in pure rock-‘n-roll-stijl te werk gaat en hier bovendien de jonge accordeonist João Barradas bijzet die zijn (versterkt) instrument haast binnenstebuiten keert om er de meest verrassende klanken uit te toveren, leidt dit tot een totaalspektakel. Een luisterspel van twee uur waar zelfs de meest veeleisende melomaan op kon kicken. 

  
Saxofonist Fabrizio Cassol en zanger-sjamaan Fredy Massamba van Aka Moon. Quatre-mains van pianisten Sunna Gunnlaugs en Julia Hülsmann.

Vrouwen
Opmerkelijk veel vrouwen sierden de verschillende podia in Rossignol (twee tenten, een zaaltje, een kerkje, een mini openlucht amfitheater). De quatre-mains van Sunna Gunnlaugs en Julia Hülsmann was daarbij de absolute uitschieter en dit vooral door de helse omstandigheden. Op het moment dat het duo begon, openden de hemelsluizen. Een wolkbreuk die voor overdonderd geraas op het tentzeil zorgde. Een heksentoer voor beide dames om op elkaar in te blijven spelen maar ze gaven geen duimbreed toe aan de weergoden. Integendeel, ze pikten een paar keer vakkundig in op het ritme van de regen waardoor hun symbiose van melodische stukken en meer gekunstelde passages moeiteloos overeind bleef. Even stuurden ze alles zelfs richting New Orleans en boogie woogie. Twee pianisten die elk een zeer eigen en uiteenlopende stijl hebben maar toch detecteerden ze telkens een gemene deler. Met een veelzeggend eerbetoon aan de iconische pianiste Jutta Hipp. Gunnlaugs en Hülsmann vinden elkaar regelmatig terug op het podium maar samen in een studio geraakten ze nog niet. Dat komt ooit nog wel eens, beloofde Hülsmann.

Contrasten
Een ander duo van een heel verschillend kaliber was dat van Émile Parisien en Vincent Peirani. Ondertussen hebben deze twee Fransen zowat zeshonderd gezamenlijke concerten op de teller staan. Maar ook hier is routine een woord dat niet in hun kader past. Saxofonist Parisien kronkelt nog steeds over het podium als een contortionist terwijl Peirani met zijn accordeon onverstoorbaar de nodige contrasten aanreikt. Speelse vurigheid tegenover bedachtzame poëzie waarbij ze de rollen regelmatig durven inruilen. Dit alles aan de hand van eigen nummers maar ook werk van Xavier Cugat, Piazzolla en Jelly Roll Morton. Het nostalgisch tintje dat af en toe doorschemerde, zorgde voor het juiste patina. ‘De Speelvogels/The Persuaders’ van de jazz, inclusief de humor.

  
Sunna Gunnlaugs. Duo-concert van accordeonist Vincent Peirani en saxofonist Emile Parisien.

Dagboek
Tuur Florizoone verwerkte op zijn beurt de eerste lockdown door ’s nachts of tijdens de ochtenduurtjes in zijn thuisstudio opnamen te maken gelijk aantekeningen in een dagboek. Een aantal passages verzamelde hij onder de titel ‘Night Shift’. Een zeer persoonlijk gegeven dat hij in Gaume bracht met als gedroomd decor het hoofdaltaar van het kleine dorpskerkje. Afwisselend zittend op een barkruk of rechtstaand, liet hij zijn accordeon fluisteren, zingen, blazen en fluiten. Regelmatig kwamen er toch vertrouwde melodische klanken uit. Beklemmend, melancholisch en filosoferend maar ook af en toe meer uitgelaten, schudde hij in het openbaar het juk van de lockdown van zich af. Een gehoorspel over de frustratie van misgelopen kansen aangevuld met een voorzichtig sprankeltje hoop en optimisme. Een artiest die op deze manier zijn ziel blootlegt, verdient alle respect. En dat kreeg hij ook na afloop met een denderend en langdurig applaus van de aanwezige congregatie. 

Revelatie
De vierentwintigjarige Cubaanse celliste en zangeres Ana Carla Maza miste haar Belgische première niet en dit op dezelfde locatie waar Tuur Florizoone op meesterlijke wijze het publiek inpalmde. Podiumprésence, stem, speelstijl en ook aangepaste stijlvolle kledij, het hele plaatje klopte. Ze nam de aanwezigen mee op een reis door Zuid-Amerika, van Peru tot Columbia, Argentinië en natuurlijk tot in Cuba. ‘An Imaginary Travel To Latin America’ zoals de ondertitel van de cd ‘La Flor’ klinkt. De wonderformule: tijdloze liederen, universele onderwerpen en een bijpassende stem waarin zowel ontroering als uitbundigheid schuilden. Het concert was veel overtuigender en doorleefder dan de studioversie. Kortom, wereldmuziek zonder de negatieve of beperkende connotaties die deze omschrijving tegenwoordig oproepen.

  
Tuur Florizoone. Celliste Ana Carla Mazza. Het kwintet van trompettist Dominic Ntoumos.

Overdreven klankvolume
Trompettist Ntoumos bouwde twee decennia geleden een zekere renommee op door zijn vlotte mix van funk en jazz en Miles zijn ‘Bitches Brew’ als grote voorbeeld. Na zijn verhuizing naar Londen volgde ‘Transition’ met (nog) hogere hiphop-factor maar nadien bleef het wat stil. Tot hij in 2020 ‘Back To The Roots’ uitbracht, een terugkeer naar zijn Griekse origine wemelend van extra Balkan-links. De cd werd in Wallonië bekroond met een Octave de la Musique (de Waalse Edison) voor beste album van het jaar. Hoge verwachtingen dus die helaas hopeloos onderuitgehaald werden door een te overdreven klankvolume. Post-covid enthousiasme? Alle kwaliteiten waren nochtans aanwezig, mede dankzij een schitterende Evangelos Tsiaples die de perfecte nasale stem heeft om oude rebetiko-liederen nieuw leven in te zingen, bouzouki in de hand. Tijdens zijn solopassages was het alsof je in een Café Aman zat. Ook heel sterk was de jonge bassist Jeremy Debuysscher, helemaal in Michel Hatzigeorgiou-stijl (Aka Moon). Drummer en gitarist produceerden een stevig rockelement op Griekse wijze terwijl Ntoumos’ inzet zeker oprecht was. Zelfs de tekst op zijn T-shirt getuigde van engagement: ‘Walls are meant for climbing’. Maar vervolgens een geluidsmuur opbouwen, dat ging helemaal fout. Het partygehalte was er wel want een aantal jongeren stond vooraan te dansen maar de finesses van de kleurrijke muziek gingen verloren. 

Podiumvastheid
De Franse saxofonist Jean-Baptiste Berger nodigde twee Belgische collega’s uit, gitarist Lorenzo Di Maio en pianist Igor Gehenot. Geflankeerd door bassist Tommaso Montagnani en drummer Jérôme Klein toeren ze al een tijdje rond met een programma waarbij de focus ligt op moderne jazz. Dit laatste begrip stelde Berger gretig in vraag door eerst een afwijkende vorm van een pavane in te lassen, een knipoog naar Gabriel Fauré inbegrepen, om vervolgens nog andere referenties te introduceren die reikten van Normandië tot Schotland. Een Europees aanbod onder leiding van een vakkundige Berger maar vooral Gehenot die duidelijk zijn limieten verlegt wanneer hij te gast is in andere formaties dan zijn eigen groepen.

  
Het Nouveau Quintet van de Franse saxofonist Jean-Baptiste Berger. Kwartet van bassist Félix Zurstrassen met saxofonist Ben van Gelder.

Bassist Félix Zurstrassen kwam zijn debuut-cd als leider voorstellen. ‘Nova’ verscheen anderhalf jaar geleden maar pas nu kon hij deze door de alom vervloekte Covid-situatie live voorstellen. Zenuwen en een licht gebrek aan podiumvastheid verdwenen naargelang de set vorderde. De afwezigheid van gitarist Nelson Veras werd goedgemaakt door een uitstekende Kit Downes aan de piano terwijl drummer Antoine Pierre op haast nonchalante manier de nodige drive verschafte. Een glansrijke prestatie was er van saxofonist Ben van Gelder die telkens als we hem aan het werk zien, steeds overtuigender naar voren komt. Uiteindelijk de gepaste reclame voor de cd en komende concerten.

Tijdschema
In Gaume blijven ze zich inzetten om een programma aan te bieden rond de term jazz in de breedste zin van het woord en dat zonder puur commerciële toegevingen. Kwaliteit en originaliteit vormen nog altijd de drijfveer. Evenmin overkill of een grootwarenhuispolitiek met zoveel mogelijk namen op de affiche. De aangepaste terreinindeling en het verbeterde cateringaanbod zijn nieuwe pluspunten. Dat ze in Belgisch Luxemburg houden van een zuiderse en familiale stemming draait jaarlijks uit op een gezellig entre-nous. Teer punt blijft echter het opvolgen van het tijdschema dat naargelang het weekend vordert meer en meer uit de hand loopt waardoor de topper van zondagavond telkens voor een zichtbaar uitgedund publiek moet spelen. 


© Jazzenzo 2010