Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Contrastrijk Thelonious 4 toont hedendaagse Monk

CONCERTRECENSIE. Thelonious 4 meets Tony Miceli, TivoliVredenburg Utrecht, Café Miles Amersfoort, 27 februari en 1 maart 2015
beeld: Ron Beenen
door: Armand van Wijck

Thelonious 4 heeft zich volledig toegewijd aan het repertoire van de gelijknamige jazzlegende. Afgelopen weekeinde was het 4+1, want vibrafonist Tony Miceli was te gast voor drie concerten in Nederland. De formatie bewees zonder meer dat Thelonious Monk ook nog van deze tijd is.

  
Thelonious 4 met saxofonist Iman Spaargaren, gitarist Guillermo Celano en gastspeler Tony Miceli in TivoliVredenburg. 

Je moet er toch een greintje lef voor hebben om in het hedendaagse jazzlandschap een avondvullend concert te geven met alleen maar stukken van Monk: niet zelfgeschreven composities uit de vorige eeuw, pittige harmonieën en alles in vierkwart swing. Tel daar nog eens bij op de talloze jazzmusici die al eerder hun licht lieten schijnen op het Monkrepertoire. Toch was Thelonious 4 net als hun inspiratiebron verrassend. Er stond een sterke formatie op het podium vol interessante contrasten en een eigen insteek.

Niet in de laatste plaats vanwege het ontbreken van een piano. Dit gat werd afgelopen weekeinde uiterst creatief opgevuld door Guillermo Celano, die met zijn gitaar een flinke inventieve stempel drukte op het geluid van de band. Af en toe kwamen er zelfs vleugjes Jimi Hendrix voorbij. De solo's van tenorsaxofonist Iman Spaargaren begeleidde Celano regelmatig op z'n Monk's: minimalistisch en tegendraads. Of hij mengde zich in de monoloog en liet het uitlopen in een speelse, collectieve improvisatie.

Collectieve improvisatie was tevens een visitekaartje van Thelonious 4. Het waren die momenten waarbij de energie, speelvreugde en creativiteit zichtbaar en hoorbaar toenamen. Dit was goed te merken tijdens ‘Introspection’ (ook bekend als ‘Playhouse’). In dit medium swing stuk – dat overigens begon met een emotioneel geladen en zachtjes voortkabbelend intro van Spaargaren – gooide Celano na een tijdje de boel open en volgde er een dromerige solo die terug leek te vallen op het intro. Onder de lange gitaarnoten door plaatste contrabassist Andreas Metzler zorgvuldig wisselende pedals, waaronder drummer Jurjen Bakker op zijn beurt van heel subtiel naar steeds iets wilder begon te soleren. Het geheel mondde uit in een langgerekte, geïmproviseerde soundscape, waarbij het uitgelichte trio onvermoeibaar om elkaar heen speelde.

  
Iman Spaargaren, Andreas Metzler en Jurjen Bakker.

Elegant
Een totaal ander geluid kwam uit de hoek van gastspeler Tony Miceli. De uit Philadelphia afkomstige vibrafonist speelde virtuoos en kalm op een vrij traditionele wijze: lyrisch, de onderliggende harmonieën zwaar benadrukkend en met zorgvuldig uitgewerkte motieven. Het was fascinerend om zijn instrumentvaardigheid van dichtbij te kunnen bewonderen. Zijn mallets bewogen zo soepel en de aanslagen waren zodanig subtiel, dat het geheel een elegante uitstraling kreeg. Wellicht is het onlosmakelijk verbonden met de vibrafoon, maar het spel van Miceli maakte alles wat warmer en zachter. Het deed meteen denken aan hoe Milt Jackson dat destijds bij Monk deed.

Lijnrecht hier tegenover stond het spel van Spaargaren, die vooral veel snelle lijnen liet horen en een vrij rechte manier van swing hanteerde. Ingetogen, melodieus en licht strooiend met kleine uithalen en korte noten op de syncopen, liet hij op zijn manier de speelsheid van Monk terughoren. De speelwijze van tenorsaxofonist Charlie Rouse – die meer dan tien jaar lang met Monk speelde – schemerde zo nu en dan voorzichtig door in zijn solo's.

Toch maakte de band als geheel een wat geremde indruk, terwijl juist de spaarzame momenten waarin de structuur vervaagde zo sterk waren. Wie het kwartet eerder heeft horen spelen, zal vermoeden dat dit aan de aanwezigheid van Miceli heeft gelegen. Miceli is – ook naar eigen zeggen – een traditionele speler die niet snel buiten de gebaande paden wandelt. Het totaalplaatje was er niet minder om: het sierde Thelonious 4 dat het met aanpassingsvermogen het collectieve geluid altijd op de eerste plaats zette. Ze maakten daardoor de inbreng van Miceli des te sterker.



Thelonious 4 & Tony Miceli 
TivoliVredenburg Utrecht, 27 februari 2015


© Jazzenzo 2010