Artikel geprint vanaf Jazzenzo.nl

Brian Wilson eindelijk met podium verzoend

ACHTERGROND
door: Nicolle Leenhouwers







Brian Wilson wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste componisten uit de popmuziek. Deze week treedt hij tweemaal op in Nederland.


Na de succesvolle ‘Smile’ tournee in 2005 komt Brian Wilson dit jaar opnieuw naar Europa. Daarbij zal hij ook Nederland weer aandoen: op 21 juni treedt hij op in het Amsterdamse Carré in het kader van het Holland Festival en op 22 juni staat hij in de Groningse Oosterpoort. Brian Wilson, die vroeger deel uitmaakte van de beroemde ‘surf band’ The Beach Boys, wordt meer dan eens gezien als een van de grootste componisten in de rockmuziek. Dit neemt niet weg dat zijn muzikale carrière niet alleen hoge pieken, maar ook diepe dalen kent. De laatste jaren zit hij weer op de toppen van zijn kunnen, maar dat is wel eens anders geweest…

The Beach Boys wordt opgericht in 1961 in de Californische plaats Hawthorne. De groep bestaat uit de drie broers Brian, Dennis en Carl Wilson, aangevuld met hun neef Mike Love en schoolvriend Al Jardine. De muziek die zij brengen is sterk beïnvloed door de rock ‘n’ roll van Chuck Berry en de close-harmonyzang van The Four Freshmen.

Ondanks dat drummer Dennis Wilson de enige Beach Boy is die kan surfen, zet de band al snel de toon voor een muziekgenre dat begin jaren zestig enorm populair is aan de Amerikaanse Westkust: de ‘surfmuziek’. De liedjes gaan over mooie Californische meisjes, hotrod-racen, beachparty’s en natuurlijk surfen. Dit levert een hele reeks hits op: ‘I Get Around’, ‘Help Me Ronda’, ‘Surfin’ USA’ en ‘California Girls’ om er maar een paar te noemen. 

Een andere koers
Ondanks het enorme succes van The Beach Boys, is Brian Wilson het optreden snel moe.  Hij lijdt aan depressies en laat het podium al gauw links liggen. Hij heeft nog wel de moed om flink aan een nieuw album te sleutelen. Het resultaat hiervan is ‘Pet Sounds’. De overige leden van The Beach Boys zijn aanvankelijk niet zo blij met de plaat, omdat deze geen lekkere, hitgevoelige surfsongs bevat, maar compositorische werkjes die een samenhangend geheel vormen. Ook critici reageren niet al te positief op het album.

Toch komen er nog twee hitnoteringen uit voort. De eerste is voor ‘Sloop John B’, dat van origine eigenlijk geen Beach Boysnummer is, maar met succes door de band in een nieuw jasje is gestoken. De tweede is ‘God Only Knows’, dat later door veel muziekliefhebbers aangeduid zal worden als ‘de mooiste popsong ooit’.

Het succes van beide nummers vormt voor Brian zelf echter een schrale troost, want als The Beatles het jaar daarop met ‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ komen, zakt de moed hem flink in de schoenen. Brians doel was namelijk om een album te creëren dat de rockwereld zou overdonderen, maar Paul McCartney en de zijnen hadden blijkbaar precies hetzelfde in gedachten…








Pet Sounds uit 1966 is een mijlpaal in de popgeschiedenis. Op de cover de oorspronkelijke bezetting van The Beach Boys: v.l.n.r. de gebroeders Carl, Brian en Dennis Wilson, Mike Love en Al Jardine 


Achtergrond
In de jaren die volgen is Brian Wilson alleen op de achtergrond aanwezig als songwriter en producer. Bruce Johnston neemt zijn plaats op het podium over. In die periode produceert Brian nog wel hitsingles, zoals bijvoorbeeld ‘Do it Again’ en ‘I Can Hear Music’, maar hij krijgt het niet voor elkaar om zijn droom te verwezenlijken: een album uitbrengen dat zowel ‘Sgt. Pepper’ van The Beatles als ook zijn eigen ‘Pet Sounds’ overtreft en de muziekwereld op zijn grondvesten laat trillen.

Over gebrek aan inspiratie heeft hij in die periode niet te klagen: er liggen al opnamen op de plank. Helaas staan de overige Beach Boysleden nog steeds sceptisch tegenover zijn experimenteerdrift. Zij weigeren hun medewerking en het conceptalbum verdwijnt hierdoor in de kast, of – volgens geruchten – zelfs in de vuilnisbak.

Het einde
The Beach Boys blijft tot in de jaren tachtig productief. De ene keer met, de andere keer zonder Brian Wilson. Na ‘Pet Sounds’ verschijnt nog een hele reeks albums, waarvan ‘Smiley Smile’, ‘Surf’s Up’ en ‘Holland’ de bekendste zijn. Daarnaast neemt ieder groepslid een solo-album op. Na het overlijden van Dennis Wilson - hij verdrinkt in 1983 aan de kust van Florida - wordt de toekomst van The Beach Boys onzeker. Erg productief is de groep niet meer en wat er wordt uitgebracht haalt het niet bij het oude niveau. Als in 1994 ook nog Carl Wilson overlijdt, blijft er van de band weinig meer over.

En dan is het 2004, het jaar waarin Brian Wilson de spreekwoordelijke bom eindelijk laat inslaan door het album ‘Smile’ te presenteren om zo een nieuw hoofdstuk aan de popgeschiedenis toe te voegen. Na jaren van muzikale inperkingen, drugs en depressies heeft Wilson toch nog het ‘muzikale genie’ aan volledige artistieke vrijheid weten te  koppelen en zijn meesterwerk kunnen afronden. Hij gaat zelfs weer op tournee en doet daarbij ook Nederland aan.

Tijdloos
De betekenis van Brian Wilson voor de rockwereld is enorm. Als een van de weinigen heeft hij muziek gecomponeerd die niet alleen is aangeslagen bij het grote publiek maar die ook de muziekcriticus heeft weten te overtuigen. In de jaren zestig was hij baanbrekend door het creëren van albums waarbij de onderlinge samenhang tussen de songs verheven werd boven de hitgevoeligheid. Dit zorgde ervoor dat The Beach Boys de enige muzikale act ter wereld was die zich kon meten met The Beatles. Onder Brians bewonderaars scharen zich dan ook vele beroemdheden uit de rockhistorie. Omdat veel van Wilsons composities tijdloos zijn, werken deze nog steeds door in hedendaagse populaire muziekstromingen zoals bijvoorbeeld de Indierock en de Ambient Pop.

Voor eenieder die Brian Wilson in 2005 gemist heeft, is er deze week dus weer een nieuwe kans. Een echte ‘Smile’-tournee zal het niet gaan worden, want de tour is aangekondigd als ‘Greatest Hits’. Alhoewel ‘Smile’ natuurlijk overbekende nummers bevat als ‘Heroes and Villains’, ‘Surf’s Up’ en ‘Good Vibrations’ dus je weet het maar nooit. Ook wordt het geen Beach Boysreünie in een notendop, want helaas heeft Al Jardine inmiddels aangekondigd dat hij er toch vanaf ziet om Brian Wilson in Europa te vergezellen. De precieze reden daarvan is (nog) niet duidelijk.

Veel verder dan een éénmalig optreden in de Amerikaanse plaats Monterey zijn zij in ieder geval niet gekomen. Gelukkig heeft Brian Wilson zijn begeleidingsband The Wondermints nog en heeft hij al vele malen laten zien dat hij het ook prima ‘in zijn eentje’ af kan!


© Jazzenzo 2010